مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی هشدار داد تداوم آموزش در شرایط بحران ممکن است تنها روی کاغذ باشد و محرومیت واقعی دانشآموزان را بپوشاند.
در گزارشی با عنوان «الزامات و بایدهای تداوم باکیفیت و عادلانه آموزشوپرورش عمومی در شرایط اضطراری و بحران»، این مرکز نوشت اگر سامانه آموزشی فعال باشد اما بخشی از دانشآموزان امکان استفادهاش را نداشته باشند، استمرار ظاهری آموزش میتواند محرومیت واقعی را پنهان کند.
این گزارش گروههای در معرض خطر را نام برده و به دانشآموزان مناطق محروم، روستایی، مرزی و عشایری، خانوادههای کمدرآمد، کودکان دارای معلولیت و دانشآموزان مهاجر یا جابهجاشده اشاره کرده است.
به روایت این مرکز، دسترسی محدود به اینترنت و تجهیزات، ناامنی مسیر مدرسه و جابهجایی اجباری از موانع اصلی است.
این فرض نظری نیست. در دی ۱۴۰۴ و در جریان اعتراضهای سراسری، نتبلاکس اعلام کرد پس از ۲۴ ساعت از آغاز قطع سراسری اینترنت، دسترسی روی یک درصد سطح عادی ثابت مانده و این قطع حدود ۲۰ روز ادامه یافت. قطع دوم نهم اسفند ۱۴۰۴ و همزمان با آغاز جنگ برقرار شد، نتبلاکس دسترسی را چهار درصد سطح عادی سنجید و بازگشت کامل تا پنجم خرداد ۱۴۰۵ طول کشید، نزدیک ۸۷ روز.
وضعیت کنونی هم روشن نیست. دادههای رادار کلادفلر نشان میدهد ترافیک اینترنت ایران سوم آبان تنها ۳۲ درصد قله ماهانه بوده است. علت این افت اعلام نشده و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات واکنشی نشان نداده است.
گزارش مرکز پژوهشها از ابهام در حدود مسئولیتها هم انتقاد کرد و یادآور شد نهادهای تصمیمگیر و ناظر نیز در شرایط جنگ یا بحران ممکن است دچار اختلال شوند، در حالی که احکام صریحی درباره استمرار فعالیتشان، اعتبار مصوبات و اختیارات فوقالعاده وجود ندارد.
این مرکز خواستار گذار از «مدیریت واکنشی بحران» به «حکمرانی پیشنگر و تابآور» شد.
گزارش چهار پرسش بیپاسخ را پیش کشیده است. چه نهادی دانشآموزان در معرض خطر را شناسایی میکند، چه کسی دسترسیشان را تضمین میکند، چه سازوکاری بازماندگی از تحصیل را پایش میکند و پس از بحران چه برنامهای برای جبران افت یادگیری وجود دارد.
بنابر هشدار این مرکز، طولانی شدن تعطیلی مدارس میتواند به افت یادگیری، بازماندگی از تحصیل و ترک تحصیل بینجامد، بهویژه برای دانشآموزانی که فقر، اشتغال یا مهاجرت امکان بازگشتشان به مدرسه را کم میکند.