اختلال چندماهه در تنگه هرمز، کشورهایی را که ذخایر انرژی محدودی داشتند به سمت افزایش ذخایر راهبردی نفت و گاز برده است؛ روندی که به نوشته رویترز میتواند در سالهای آینده حدود ۵۰۰ میلیون بشکه تقاضای تازه برای نفت خام و فرآوردههای نفتی ایجاد کند.
رویترز در یک یادداشت تحلیلی نوشت بستهشدن تقریباً کامل هرمز برای بیش از سه ماه، حدود یکپنجم عرضه جهانی نفت و گاز طبیعی مایع را مختل کرد و بهای نفت برنت را تا نزدیک ۱۲۰ دلار در هر بشکه بالا برد.
در آغاز درگیری، ۳۲ عضو آژانس بینالمللی انرژی با آزادسازی بیسابقه ۴۰۰ میلیون بشکه از ذخایر راهبردی موافقت کردند؛ اقدامی که به گفته رویترز، یکی از عوامل اصلی مهار شوک بازار انرژی بود.
چین، با وجود آنکه عضو کامل آژانس بینالمللی انرژی نیست، به دلیل داشتن ذخایری بیش از یک میلیارد بشکه، توانست خرید نفت خام خود را در دوره جنگ بیش از یکسوم کاهش دهد. رویترز مینویسد این اقدام، پکن را از بخشی از فشار قیمتهای بالا دور کرد و میلیاردها دلار صرفهجویی برای این کشور به همراه داشت.
اما فشار اصلی بر کشورهایی مانند هند، پاکستان و تایلند وارد شد؛ کشورهایی که ذخایر اضطراری بزرگی نداشتند.
به نوشته رویترز، دولتهای این کشورها برای کنترل مصرف به یارانه، محدودیت سوخت، کوتاهکردن هفته کاری و دیگر سیاستهای ریاضتی متوسل شدند.
هند فقط به اندازه هشت روز واردات، ذخیره راهبردی دارد. برای رسیدن به معیار ۹۰ روزه آژانس بینالمللی انرژی، این کشور به بیش از ۴۰۰ میلیون بشکه ذخیره اضافی نیاز دارد؛ رقمی که با نفت ۷۰ دلاری، حدود ۲۸ میلیارد دلار هزینه خواهد داشت.
پاکستان نیز پیش از جنگ حدود ۹۰ درصد نفت و گاز طبیعی مایع وارداتی خود را از خاورمیانه تأمین میکرد. رویترز مینویسد رسیدن این کشور به ذخیره معادل ۹۰ روز واردات، نیازمند حدود ۳۵ میلیون بشکه ذخیره اضافی است.
استرالیا، تنها عضو کامل آژانس بینالمللی انرژی که بهطور مداوم نتوانسته معیار ذخیره اضطراری را رعایت کند، برنامهای هفت میلیارد دلاری برای نگهداری دستکم ۵۰ روز سوخت اعلام کرده است.
سنگاپور نیز بهعنوان قطب پالایش آسیا، در حال بررسی توسعه ذخایر نفت و گاز است.
رویترز برآورد میکند طرحهای تازه ذخیرهسازی حدود ۵۰۰ میلیون بشکه تقاضای جدید ایجاد کند. از سوی دیگر، حدود ۴۰۰ میلیون بشکه از ذخایر جهانی در دوره جنگ برداشت شده و باید دوباره پر شود.
مجموع این دو میتواند نزدیک به یک میلیارد بشکه تقاضای اضافی ایجاد کند؛ حتی اگر این تقاضا در چند سال پخش شود، میتواند از قیمت نفت حمایت کند.
در کنار ذخیرهسازی، برخی کشورها بهدنبال متنوعکردن مسیر تأمین هستند. ژاپن، که بخش عمده نفت خود را از خاورمیانه میگیرد، پس از اختلال هرمز سراغ منابع جایگزین و مسیرهای امنتر رفت.
بر همین اساس میتوان گفت بحران هرمز فقط قیمت نفت را بالا نبرد؛ به واردکنندگان نشان داد که بدون ذخیره کافی و تنوع تأمین، یک اختلال طولانی میتواند مستقیماً به کمبود سوخت، فشار تورمی و سیاستهای ریاضتی منجر شود.