«محاصره دریایی جمهوری اسلامی» در حالی از روز دوشنبه با دستور رئیس جمهوری آمریکا آغاز شد که جمهوری اسلامی پیشتر با حملات گسترده علیه امارات متحده عربی، در عمل درهای مهمترین شریک تجاریش را هم به روی خود بسته است.
امارات متحده عربی در سالهای اخیر مهمترین همسایه ایران در حوزه تجارت بوده و حتی در دوره تحریمها نیز با وجود کاهش حجم تجارت دو جانبه همچنان مهمترین شریک تجاری ایران باقی ماند.
این کشور همزمان روابط بسیار نزدیکی با ایالات متحده دارد و با اسرائیل هم در کنار هند، اندونزی و ترکیه «قرارداد تجارت آزاد» منعقد کرده است.
از سوی دیگر، بیش از ۳۰ درصد کل واردات ایران از امارات انجام میشود و در مقابل، مقصد ۱۲ درصد صادرات ایران هم این همسایه جنوب خلیج فارس است.
بخش عمدهای از واردات ماشینآلات صنعتی، قطعات خودرو، مواد شیمیایی آلی، لوازم الکترونیکی، و دیجیتال به ایران از طریق امارات انجام میشود و بسیاری از کارخانهها و صنایع ایران به واردات از امارات وابستهاند.
اهمیت تجارت ایران با امارات از جمله به دلیل «نزدیکی جغرافیایی، هزینههای حمل و نقل، زیرساختهای لجستیک، زمان تحویل، استانداردهای فنی و بهداشتی، روابط بانکی و مالی» است.
از سوی دیگر جمهوری اسلامی به دلیل عدم عضویت در سازمان تجارت جهانی بخش قابل توجهی از صادرات خود را از طریق امارات انجام میدهد و در عمل این کشور در دو دهه اخیر به مرکز «صادرات مجدد» هم به ایران تبدیل شده بود.
علاوه بر این، بیش از ۵ هزار شرکت ایرانی در امارات ثبت شده و برآورد میشود که نزدیک به ۶۰۰ هزار ایرانی در این کشور اقامت دارند.
اتاق بازرگانی جمهوری اسلامی ایران به تازگی در گزارشی با اشاره به «وابستگی تولید داخلی» به واردات از امارات، تاکید کرده که تا پیش از حملات اخیر سپاه پاسداران، امارات نقش «هاب تجاری و قطب صادرات و واردات مجدد» را برای ایران داشته است.
در این گزارش تاکید شده که «حذف یا محدود کردن سهم امارات در نظام تجاری ایران» با سرعت و به راحتی امکانپذیر نیست و نیازمند «بررسی دقیقتر و طراحی راهکارهای جایگزین» است.
شلیک هزاران موشک و پهپاد سپاه به مهمترین شریک تجاری
امارات متحده عربی میگوید که طی چهل روز حملات جمهوری اسلامی به این کشور، بیش از ۲۸۱۹ پرتابه شلیک شده توسط جمهوری اسلامی را رهگیری کرده که با احتساب موشکها و پهپادهای اصابت کرده، تعداد پرتابههای شلیک شده بیش از این تعداد است.
بنابر اعلام وزارت دفاع امارات متحده عربی، پدافند هوایی این کشور از زمان شروع حملات جمهوری اسلامی در اسفند تا آغاز آتشبس در مجموع ۵۳۷ موشک بالستیک، ۲۶ موشک کروز، و ۲۲۵۶ پهپاد شلیک شده توسط رژیم ایران را هدف قرار داده است.
این در حالی است که مجموع پرتابههای شلیک شده توسط حکومت ایران به کشورهای جنوب خلیج فارس حدود ۵۸۰۰ پرتابه - شامل حدود ۱۴۰۰ موشک و ۴۴۰۰ پهپاد - بوده است.
به این ترتیب، هدف نیمی از پهپادها و ۴۰ درصد موشکهای شلیک شده جمهوری اسلامی به کشورهای جنوب خلیج فارس، امارات متحده عربی بوده است.
در جریان این حملات در مجموع ۱۳ نفر کشته شدند که از این تعداد، ۲ نفر نظامی اماراتی، یک شهروند بنگلادشی طرف قرارداد با ارتش امارات و بقیه غیر نظامی بودند. همچنین در این حملات ۲۲۴ نفر زخمی شدند.
جنگ منطقهای: آخرین تاکتیک خامنهای
علی خامنهای، رهبر سابق جمهوری اسلامی، چند هفته پیش از آن که صبح نهم اسفند در دقایق آغازین عملیات نظامی مشترک آمریکا و اسرائیل کشته شود، از «جنگ منطقهای» به عنوان آخرین تاکتیک خود رونمایی کرد.
مبنای تاکتیک خامنهای این بود که در صورت حمله آمریکا و اسرائیل، سپاه پاسداران به همسایگان ایران حمله کند تا با «تحمیل هزینه حداکثری به کشورهای منطقه»، این کشورها را به درخواست آتشبس از دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، وادار کند.
با آغاز حملات مشترک آمریکا و اسرائیل، سپاه پاسداران به طور عملی تاکتیک مورد نظر خامنهای را اجرا کرد و در مجموع طی چهل روز هزاران فروند راکت، موشک، و پهپاد به همسایگان جنوبی ایران - از جمله «کویت، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، بحرین و عمان» - شلیک کرد.
در عمل اما این حملات نتیجه مورد نظر جمهوری اسلامی را در پی نداشت و به همین دلیل، مقامهای حکومتی در تهران به «تحمیل هزینه به اقتصاد و تجارت جهانی با بستن تنگه هرمز» رو آوردند. سپاه پاسداران نیز هفتم فروردین به طور رسمی «بسته بودن تنگه هرمز» را تایید کرد. اقدامی که اکنون به «محاصره دریایی ایران» منجر شده است.
بازگشت ناممکن به قبل از نهم اسفند
پس از حملات جمهوری اسلامی به امارات متحده عربی، اخبار ضد و نقیضی درباره وضعیت اقامت ایرانیان مقیم و شرکتهای ایرانی ثبت شده در این کشور منتشر شد.
وزارت امور خارجه امارات البته در بیانیهای شهروندان و جامعه ایرانی را «بخش جداییناپذیری از بافت اجتماعی» این کشور خواند و نگرانی درباره «وضعیت اقامت جامعه ایرانی» را رد کرد.
این بیانیه البته به آینده روابط تجاری دو کشور اشاره نکرده بود. اما انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رئیس امارات متحده عربی، روز ۲۱ فروردین حملات جمهوری اسلامی به امارات را «تجاوز خائنانه» توصیف کرد و گفت: «ما نقشه روابط منطقهای و بینالمللی خود را با دقت بررسی خواهیم کرد.»
امارات مفر اصلی اقتصاد و صنایع جمهوری اسلامی در سالهای تحریم بود، اما جمهوری اسلامی با «تاکتیک جنگ منطقهای» در عمل درهای این کشور را به روی خود بست و به نظر میرسد حالا با آغاز «محاصره دریایی» دیگر نمیتواند روی «مهمترین همسایه و شریک تجاری» خود در منطقه حساب کند.