همزمان با افزایش فشارهای امنیتی بر دانشگاههای ایران، گزارشهای حقوق بشری از موج تازه اخراج، تعلیق و احضار دانشجویان در چندین دانشگاه بزرگ کشور خبر میدهند.
گزارشهای منتشرشده در روز یکشنبه ۲۱ تیر، از تشدید برخوردهای انضباطی و امنیتی با دانشجویان در شماری از دانشگاههای ایران، از جمله دانشگاههای صنعتی شریف، تهران، علم و صنعت، امیرکبیر، خواجه نصیر، بهشتی، و سوره حکایت دارد. بر اساس این گزارشها، صدها دانشجو در ماههای اخیر با احضار، تعلیق، اخراج، و یا محدودیتهای آموزشی مواجه شدهاند.
به گزارش نهادهای حقوق بشری، موج تازه برخورد با دانشجویان از اسفند ۱۴۰۴ آغاز شده و در خرداد و تیر ۱۴۰۵ شدت گرفته است. این گزارشها حاکی از آن است که دستکم ۳۵۲ دانشجو در چند دانشگاه بزرگ کشور با احضار به کمیتههای انضباطی، صدور احکام تعلیق یا اخراج، ممنوعیت ورود به دانشگاه و محدودیت در دسترسی به خدمات آموزشی و رفاهی روبهرو شدهاند.
کانون حقوق بشر ایران روز یکشنبه ۲۱ تیر گزارش میدهد که برخوردهای اخیر از اقدامات موردی فراتر رفته و به سیاستی سازمانیافته برای کنترل فضای دانشگاهها و محدود کردن فعالیتهای دانشجویی تبدیل شده است. این گزارش میگوید نهادهای حراست دانشگاهها، کمیتههای انضباطی، و نهادهای امنیتی با استفاده از ابزارهایی از جمله احضار، پروندهسازی، تماسهای تلفنی، پیامکهای تهدیدآمیز، و مسدود کردن سامانههای آموزشی، دامنه فشار بر دانشجویان را گسترش دادهاند.
بر اساس این گزارش، دانشگاه صنعتی شریف از جمله دانشگاههایی است که بیشترین احکام انضباطی در آن صادر شده است. گزارشها حاکی است بین پنج تا هفت دانشجو با حکم قطعی اخراج روبهرو شدهاند و بیش از ۲۰ دانشجوی دیگر نیز احکام تعلیق یک تا سه ترمی دریافت کردهاند. در میان اسامی منتشرشده، از فریبرز کهنزاد، پرنیان خدابخشی، سپنتا سعیدی، حسین شادمان، فاطمه خاکپور، مسیحا باقری و آریانا کوچکی نام برده شده است. همچنین پیشتر رضا دالمن، دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی کامپیوتر این دانشگاه، به اخراج و چهار سال محرومیت از ادامه تحصیل در تمامی دانشگاههای کشور محکوم شده بود.
کانون حقوق بشر ایران همچنین اعلام کرده است که در خرداد امسال، ۵۳ تشکل، نشریه و نهاد دانشجویی دانشگاه صنعتی شریف با انتشار نامهای مشترک، نسبت به احکام صادرشده اعتراض کرده و خواستار لغو آنها شدند. بر اساس این گزارش، در برخی پروندهها فعالیت در گروههای خصوصی تلگرام، بازنشر مطالب در شبکه اجتماعی ایکس یا حتی تصویر پروفایل دانشجویان بهعنوان مستندات پروندههای انضباطی مورد استناد قرار گرفته است.
در دانشگاه تهران نیز، بنا بر این گزارش، نزدیک به ۲۰۰ دانشجو به کمیته انضباطی احضار شدهاند. اتهامهای مطرحشده علیه این دانشجویان شامل «ایجاد بلوا و آشوب»، «عنصر اصلی تجمع غیرقانونی» و «توهین به شعائر ملی و مذهبی» عنوان شده است. همچنین امیرمحمد کریمی و مهیار افتخاری، دو دانشجوی ورودی ۱۴۰۴ رشته مهندسی پلیمر، احکام اخراج دریافت کردهاند.
گزارش کانون حقوق بشر ایران همچنین میگوید در دانشگاه علم و صنعت برای بیش از ۱۰۰ دانشجو پرونده انضباطی تشکیل شده و این افراد با خطر تعلیق یا اخراج مواجه هستند. به گفته این نهاد، ابلاغ بسیاری از احضارها از طریق پیامک یا ایمیل انجام شده و دانشجویان فرصت کافی برای دفاع حضوری از خود نداشتهاند.
در دانشگاه صنعتی امیرکبیر نیز امیرمحمد سورمه، دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت کسبوکار، با حکم کمیته انضباطی و با اتهام «اهانت به پرچم» از دانشگاه اخراج شده است. همچنین در دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی، گزارشها از تأیید احکام تعلیق شماری از دانشجویان و جلوگیری از ورود تعدادی دیگر به دانشگاه، با وجود پایان دوره محرومیتشان، حکایت دارد.
این گزارش همچنین میافزاید که در دانشگاه بهشتی سامانه آموزشی حدود ۲۵ دانشجو بدون صدور حکم رسمی مسدود شده و در دانشگاه سوره نیز برای ۲۲ دانشجو پرونده انضباطی تشکیل شده که به صدور دستکم چهار حکم اخراج و چندین حکم تعلیق انجامیده است.
کانون حقوق بشر ایران این اقدامات را مغایر با حق تحصیل، آزادی بیان، آزادی آکادمیک، حریم خصوصی و اصول دادرسی عادلانه دانسته و اعلام کرده است که محروم کردن دانشجویان از ادامه تحصیل به دلیل فعالیتهای صنفی یا ابراز عقیده، با تعهدات بینالمللی ایران در زمینه حقوق بشر ناسازگار است.
این نهاد حقوق بشری در پایان از نهادهای بینالمللی، اتحادیههای دانشجویی و گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر ایران خواسته است با افزایش فشار بر جمهوری اسلامی، برای توقف روند برخورد با دانشجویان و لغو احکام تعلیق و اخراج آنان اقدام کنند.