روزنامه نیویورک تایمز در گزارشی تحقیقی از احتمال ارتباط میان ساخت دهها سد و پروژه انتقال آب در مناطق مختلف ایران توسط جمهوری اسلامی با تأمین نیازهای پایگاههای مخفی موشکی سپاه پاسداران خبر داده و نوشته است که حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به تأسیسات نظامی جمهوری اسلامی، سرنخهای تازهای را درباره اهداف برخی از این پروژههای آبی ارائه کرده است.
این روزنامه روز دوشنبه ۲۵ آبان در گزارشی تحقیقی به قلم صنم ماحوزی و اریکا سالمن نوشت که کارشناسان محیط زیست سالها از گسترش سدسازی و پروژههای بزرگ انتقال آب در مناطقی که نیاز آشکاری به چنین زیرساختهایی نداشتهاند، شگفتزده بودند؛ اما حملات هوایی سال جاری به پایگاههای موشکی جمهوری اسلامی، احتمال وجود انگیزههای نظامی در پس برخی از این پروژهها را تقویت کرده است.
نیما شکری، پژوهشگر امنیت آب در دانشگاه فنی هامبورگ آلمان، که همراه همکارانش دستکم ۵۳۳ سد را در ایران شناسایی کرده است، به نیویورک تایمز گفت سالها این پرسش را مطرح میکرد که چرا حکومت ایران چنین تعداد زیادی سد ساخته است.
او توضیح داد که هنگام بررسی نقشه حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به تأسیسات مخفی موشکی جمهوری اسلامی، متوجه شباهت قابل توجه محل این حملات با نقشه پراکندگی سدها در ایران شده است.
شکری گفت: «چرا به نظر میرسد هر جا سد داریم، در نزدیکی آن حملهای به تأسیسات موشکی صورت گرفته است؟»
نیویورک تایمز تأکید کرده است که به دلیل محرمانه بودن برنامه موشکی جمهوری اسلامی، ارتباط میان پروژههای آبی و تأسیسات نظامی هنوز قطعی نیست، اما شماری از کارشناسان شواهد موجود را قابل توجه میدانند.
سدها در خدمت شهرهای موشکی؟
به نوشته نیویورک تایمز، هفت کارشناس نظامی و منابع آب توضیح دادهاند که ساخت تأسیسات گسترده نظامی در نزدیکی سدها میتواند دسترسی پایدار به آب و برق را برای پایگاههای زیرزمینی فراهم کند.
دنی سیترینوویچ، تحلیلگر پیشین اطلاعات نظامی اسرائیل، گفت جمهوری اسلامی انگیزه زیادی دارد که اطمینان حاصل کند تأسیسات موشکی آن برای خدمات حیاتی به شبکه زیرساختی سراسری وابسته نباشند.
به گفته او، منطقی است که حکومت ایران برای پایگاههای موشکی خود زیرساختهای مستقل یا پشتیبان، از جمله تأسیسات آبی، ایجاد کرده باشد.
فرزین ندیمی، پژوهشگر ارشد مؤسسه واشنگتن و کارشناس مسائل نظامی ایران، نیز شمار پایگاههای موشکی جمهوری اسلامی را دستکم ۳۰ مورد برآورد کرده است.
سپاه پاسداران تأسیسات زیرزمینی خود را «شهرهای موشکی» مینامد؛ مجموعههایی از تونلها و فضاهای محافظتشده در عمق کوهها که برای نگهداری، تولید و پرتاب موشکهای بالستیک و پهپادها استفاده میشوند.
حملات آمریکا و سرنخهای تازه
فرماندهی مرکزی ایالات متحده آمریکا، سنتکام، روز ۲۳ تیر ۱۴۰۵ اعلام کرد که نیروهای
نیویورک تایمز در گزارش خود به دو منطقه اشاره کرده که حملات نظامی در آنها پرسشهای تازهای درباره ارتباط زیرساختهای آبی و تأسیسات موشکی ایجاد کرده است.
آمریکایی در یک عملیات هفتساعته، دهها هدف نظامی جمهوری اسلامی را در نزدیکی تنگه هرمز و مناطق ساحلی ایران هدف قرار دادهاند.
بر اساس بیانیه سنتکام، جنگندهها، پهپادها و ناوهای آمریکایی با استفاده از مهمات هدایتشونده دقیق، تأسیسات موشکی و پهپادی، تجهیزات نظامی دریایی و سامانههای دفاع ساحلی جمهوری اسلامی را هدف گرفتند تا توانایی حکومت ایران برای تهدید کشتیرانی تجاری کاهش یابد.
نیویورک تایمز در گزارش خود به مناطقی اشاره کرده که حملات نظامی در آنها پرسشهای تازهای را درباره ارتباط زیرساختهای آبی و تأسیسات موشکی ایجاد کرده است. از آن جمله میتوان به اشاره کارشناسان به طرحهای پرسش برانگیزی مانند یک پروژه عظیم انتقال آب از کوههای زاگرس به منطقه یزد و انتشار گزارشهایی درباره وجود یک پایگاه بزرگ موشکی در منطقه یزد، منتشر کرده است.
آیا بازداشت محیط زیستیها به پایگاههای مخفی ارتباط داشت؟
نیویورک تایمز همچنین احتمال داده است که کشف موقعیت برخی تأسیسات محرمانه نظامی بتواند سرنخ تازهای درباره بازداشت گسترده فعالان محیط زیست در سالهای ۱۳۹۶ و ۱۳۹۷ فراهم کند.
در آن دوره، سازمان اطلاعات سپاه شماری از فعالان محیط زیست را به اتهام جاسوسی بازداشت کرد. کاووس سیدامامی، از بنیانگذاران مؤسسه حیات وحش میراث پارسیان، در بازداشت جان باخت و چندین نفر دیگر سالها زندانی شدند.
مراد طاهباز، از دیگر بنیانگذاران این مؤسسه که بیش از پنج سال در زندان بود، به نیویورک تایمز گفت بازجویان نسبت به فعالیت گروه او در استان هرمزگان حساسیت ویژهای داشتند.
او همچنین گفت یکی از اتهامهایی که بازجویان به او نسبت داده بودند، آموزش مارمولکها برای جاسوسی از تأسیسات نظامی بود.
موضع آمریکا درباره بازداشت فعالان محیط زیست
وزارت امور خارجه آمریکا پیشتر در گزارش سالانه حقوق بشر خود درباره ایران در سال ۲۰۲۲، بازداشت و محاکمه فعالان مؤسسه حیات وحش میراث پارسیان را از نمونههای نقض حقوق بشر در جمهوری اسلامی معرفی کرده بود.
وزارت امور خارجه آمریکا همچنین به مرگ کاووس سیدامامی در بازداشت و محروم شدن خانواده او از بررسی مستقل علت مرگ اشاره کرده بود. مراد طاهباز، که تابعیت آمریکایی نیز دارد، سرانجام در شهریور ۱۴۰۲ همراه چند شهروند دیگر آمریکا از زندان جمهوری اسلامی آزاد شد.
رژیم جمهوری اسلامی از حکومتهایی است که بارها شهروندان خارجی و دوتابعیتی، از جمله آمریکاییها، را بازداشت کرده و آنها را سالها زندانی کرده است. حکومت جمهوری اسلامی پیش از این برخی شهروندان دوتابعیتی را اعدام کرده و در قبال آزادی برخی دیگر، امتیازات سیاسی یا پول دریافت کرده است. اقدامی که ناظران آن را گروگانگیری با هدف باجگیری یا دریافت امتیاز دانستهاند.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، اسفند ۱۴۰۴ جمهوری اسلامی را بهعنوان «حامی بازداشتهای ناعادلانه حکومتی» معرفی کرد و که از زمان روی کار آمدن حکومت جمهوری اسلامی، خمینی با تأیید گروگانگیری کارکنان سفارت آمریکا کنترل قدرت را تثبیت کرد.» او افزود: «جمهوری اسلامی طی دههها همچنان بهطور بیرحمانه شهروندان بیگناه آمریکایی و همچنین اتباع سایر کشورها را بازداشت کرده تا از آنها بهعنوان اهرم سیاسی در برابر دیگر دولتها استفاده کند. این رویه نفرتانگیز باید پایان یابد.»
وزیر امور خارجه آمریکا تأکید کرد: «حکومت جمهوری اسلامی باید گروگانگیری را متوقف کند و همه آمریکاییهایی را که بهطور ناعادلانه در جمهوری اسلامی بازداشت شدهاند آزاد کند؛ اقدامهایی که میتواند به این عنوانگذاری و تدابیر مرتبط با آن پایان دهد. ما آنها را تشویق میکنیم چنین کنند. هیچ شهروند آمریکایی نباید به هیچ دلیلی به جمهوری اسلامی سفر کند. بار دیگر از آمریکاییهایی که هماکنون در جمهوری اسلامی حضور دارند میخواهیم فوراً این کشور را ترک کنند.»