تیم فوتبال ایران شامگاه ۳۱ خرداد ۱۴۰۵ در دومین مسابقه خود در جام جهانی ۲۰۲۶ به مصاف بلژیک میرود؛ مسابقهای که برای هر دو تیم اهمیتی نزدیک به یک دیدار حذفی پیدا کرده است. ایران و بلژیک در دور نخست متوقف شدند و هر چهار تیم گروه جی اکنون یک امتیاز دارند. در چنین جدولی، پیروزی میتواند راه صعود را هموار کند و شکست، سرنوشت تیم بازنده را به نتایج روز پایانی بسپارد.
ایران در نخستین مسابقه برابر نیوزیلند دو بار عقب افتاد و دو بار به بازی برگشت، اما تساوی ۲ بر ۲ مقابل تیمی که روی کاغذ ضعیفترین تیم گروه محسوب میشد، نتیجه مطلوبی نبود. بلژیک نیز برابر مصر تنها به تساوی یک بر یک رسید و برای فرار از شکست به فشار روملو لوکاکو، مهاجم تعویضی خود، نیاز داشت.
حالا دو تیم در لسآنجلس روبهروی یکدیگر قرار میگیرند؛ با این تفاوت که بلژیک یکی از خطرناکترین بازیکنانش را در اختیار ندارد. ژرمی دوکو، وینگر سرعتی منچسترسیتی، به دلیل بیماری تنفسی از مسابقه کنار گذاشته شده است. غیبت او میتواند بخشی از توازن تاکتیکی بازی را تغییر دهد، هرچند بلژیک همچنان از نظر کیفیت فردی و عمق ترکیب بر ایران برتری دارد.
غیبت دوکو چه چیزی را تغییر میدهد؟
نبود دوکو به این معنا است که ایران با تهدید کمتری در نبردهای تکبهتک کنار زمین روبهرو
خواهد بود. مدافع راست ایران دیگر مجبور نیست دائماً چند متر عقبتر بازی کند یا برای مهار یک وینگر بسیار سریع از هافبک کناری کمک بگیرد. این مسئله میتواند به ایران اجازه دهد ساختار دفاعی متعادلتری داشته باشد و نفرات بیشتری را برای بستن مسیرهای مرکزی نگه دارد.
اما غیبت دوکو الزاماً بلژیک را بیخطر نمیکند. رودی گارسیا میتواند از یک وینگر کلاسیک دیگر استفاده کند یا با قرار دادن بازیکنی مانند لئاندرو تروسار در سمت چپ، شکل حمله را تغییر دهد. تروسار کمتر از دوکو به دنبال حرکت در امتداد خط است و بیشتر به داخل زمین متمایل میشود. در این صورت، بلژیک احتمالاً حملات ترکیبی بیشتری در نیمفضاها خواهد داشت و مدافعان ایران باید مراقب جابهجایی تروسار، دیبروینه و مهاجم مرکزی باشند.
آزمون دشوار خط دفاع ایران
ایران در بازی با نیوزیلند نشان داد در کنترل فاصله میان خطوط، توپهای دوم و ارسالهای حریف آسیبپذیر است. دو گل خورده مقابل نیوزیلند فقط حاصل اشتباه فردی نبود؛ در چند صحنه، فاصله میان مدافعان مرکزی و هافبکها بیش از حد شد و حریف توانست بدون فشار کافی به اطراف محوطه جریمه برسد.
در برابر بلژیک، چنین فضاهایی میتواند مستقیماً به موقعیت گل تبدیل شود. دیبروینه حتی بدون دوکو توانایی ارسال پاسهای عمقی از مناطق دور از دروازه را دارد. تیلمانس نیز میتواند با پاسهای قطری جهت حمله را تغییر دهد و مدافعان کناری بلژیک را وارد بازی کند. عقبنشینی کامل تا نزدیکی محوطه جریمه، احتمال شوتزنی، ارسالهای متوالی و گرفتن ضربات ایستگاهی را افزایش میدهد.
معمای لوکاکو
روملو لوکاکو در بازی نخست از ابتدا در ترکیب نبود، اما پس از ورود به زمین بلافاصله قدرت بدنی خود را به خط دفاع مصر تحمیل کرد و در صحنه گل تساوی تأثیر گذاشت. رودی گارسیا گفته است به دلیل کمبود آمادگی مسابقه، دقایق بازی او را مدیریت میکند.
اگر لوکاکو از ابتدا بازی کند، مدافعان ایران با مهاجمی روبهرو خواهند شد که هم میتواند پشت به دروازه توپ را حفظ کند و هم در محوطه جریمه روی ارسالها خطرناک است. در این حالت، ایران باید مانع رسیدن آسان توپ به او شود؛ زیرا مهار لوکاکو پس از دریافت توپ، بسیار دشوارتر از قطع پاس پیش از رسیدن به اوست.
فرصت تیم ایران در انتقال سریع
مهمترین راه تیم ایران برای آسیب زدن به بلژیک، انتقال سریع از دفاع به حمله است. بلژیک هنگام مالکیت توپ، مدافعان کناری و هافبکهایش را جلو میفرستد و گاهی پشت خط میانی آن فضای قابلتوجهی باقی میماند. ایران باید پس از توپگیری با دو یا سه پاس عمودی از این فضا استفاده کند.
حفظ طولانی توپ در یکسوم دفاعی، مقابل پرس بلژیک خطرناک است. ایران بیشتر از گردش آهسته توپ به پاس اول دقیق، حرکت مهاجمان در عمق و حمایت سریع هافبکها نیاز دارد. مهدی طارمی میتواند با عقب آمدن، توپ را حفظ و مهاجمان یا وینگرهای کناری را وارد فضای پشت مدافعان کند.
ضربات ایستگاهی نیز برای ایران اهمیت ویژهای خواهد داشت. در مسابقهای که احتمالاً مالکیت و تعداد موقعیتهای بلژیک بیشتر است، کرنر یا ضربه آزاد میتواند یکی از معدود راههای ایران برای رسیدن به گل باشد. کیفیت ارسال و استفاده از قدرت سرزنی مدافعان، ممکن است توازن مسابقه را تغییر دهد.
اردوی تیم ایران درگیر مرز و محدودیت سفر
مسائل ایران فقط به زمین فوتبال محدود نیست. تیم ایران به دلیل محدودیتهای ورود و جابهجایی در ایالات متحده، پایگاه خود را در تیخوانای مکزیک مستقر کرده و برای برگزاری مسابقات باید از مرز عبور کند.
امیر قلعهنویی پیش از دیدار با بلژیک گفت تیمش به دلیل برنامه سفر و تأخیرهای ایجادشده، کمتر از ۱۶ ساعت زمان مؤثر برای آمادهسازی داشته و تمرین نهایی نیز کوتاه شده است. فدراسیون فوتبال ایران این وضعیت را ناعادلانه دانسته و موضوع را با فیفا مطرح کرده است.
عبورهای مرزی، تغییر برنامه تمرین و کاهش فرصت استراحت فقط حاشیهای اداری نیست. این شرایط ممکن است بر بازیابی جسمی و تمرکز روانی بازیکنان اثر بگذارد؛ بهخصوص در مسابقهای که ایران برای حفظ ساختار دفاعی، به دوندگی و تمرکز ۹۰ دقیقهای نیاز دارد.
سیاست در سکوهای لسآنجلس
مسابقه نخست ایران نشان داد که حضور تیم ایران در آمریکا با شکافهای سیاسی جامعه ایرانی خارج از کشور همراه خواهد بود. در ورزشگاه، پرچم رسمی جمهوری اسلامی در کنار پرچم شیر و خورشید دیده شد و گروه زیادی از تماشاگران با شعار، اعتراض و هو کردن مخالفت خود را با حکومت ایران یا رفتارهای تیم فوتبال نشان دادند.
مسابقه نخست ایران نشان داد که حضور تیم ایران در آمریکا با شکافهای سیاسی جامعه ایرانی خارج از کشور همراه خواهد بود. در ورزشگاه، پرچم رسمی جمهوری اسلامی در کنار پرچم شیر و خورشید دیده شد و گروه زیادی از تماشاگران با شعار، اعتراض و هو کردن مخالفت خود را با حکومت ایران یا رفتارهای تیم فوتبال نشان دادند. گروه دیگری نیز تیم را تشویق کردند و پس از گلهای ایران واکنش متفاوتی داشتند. بازیکنان ایران در فضایی به میدان میروند که شادی گل، سکوت، مصاحبه یا حتی زبان بدن آنان ممکن است معنایی سیاسی پیدا کند.
توماس مونیه، مدافع بلژیک، نیز پیش از مسابقه به وضعیت ویژه بازیکنان ایران اشاره کرده و گفته است آنان با توجه به جنگ و اتفاقاتی که ممکن است خانوادههایشان را تحت تأثیر قرار داده باشد، انگیزه عاطفی بیشتری برای خوشحال کردن مردم کشورشان خواهند داشت.
فرصتی که نباید بزرگتر از واقعیت دیده شود
غیبت دوکو خبر خوبی برای ایران است. ایران از مواجهه با یکی از سریعترین وینگرهای جام نجات یافته و فشار روی یکی از جناحهای دفاعیاش کمتر خواهد شد. اما تصور اینکه بلژیک با حذف یک بازیکن به حریفی معمولی تبدیل میشود، خطرناک است.
کورتوا در دروازه، دیبروینه در مرکز میدان، تیلمانس و تروسار در خط میانی و لوکاکو یا دکتلار در حمله، همچنان مجموعهای با کیفیت بالاتر از ایران تشکیل میدهند. بلژیک همچنین پس از تساوی دور نخست، با نیاز فوری به پیروزی وارد زمین میشود.
تیم ایران برای نتیجه گرفتن باید اشتباهات دفاعی بازی نخست را کاهش دهد، فاصله خطوط را حفظ کند، راه پاسهای دیبروینه را ببندد و از فرصتهای محدود ضدحمله استفاده کند. تساوی، ایران را تا مسابقه پایانی مقابل مصر در رقابت نگه میدارد؛ پیروزی اما میتواند مسیر صعود را بهکلی تغییر دهد.
دیدار امشب نخستین مسابقه تاریخ تیمهای فوتبال ایران و بلژیک است؛ مسابقهای که در آن غیبت دوکو امید ایران را افزایش داده، اما اضطراب جدول، مشکلات آمادهسازی و فشار سیاسی همچنان بر شانههای تیم قلعهنویی سنگینی میکند. ایران برای گرفتن نتیجه باید نه فقط با کیفیت فنی بلژیک، بلکه با حاشیهها و ضعفهای آشکار خودش نیز مبارزه کند.