حکم اخراج رضا دالمن، دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی کامپیوتر دانشگاه صنعتی شریف، و محرومیت چهار ساله او از تحصیل در همه دانشگاههای ایران، روز یکشنبه ۲۵ مرداد برای اجرا به دانشگاه ابلاغ شد. تشکلهای دانشجویی پیشتر این حکم را در چارچوب تشدید برخوردهای انضباطی با دانشجویان معترض مورد انتقاد قرار داده بودند.
بر اساس اطلاعیه معاونت دانشجویی دانشگاه صنعتی شریف، شورای مرکزی سازمان امور دانشجویان وزارت علوم رأی شورای تجدیدنظر این دانشگاه را تأیید کرده است. شورای انضباطی شریف در مرحله بدوی دالمن را به اخراج و پنج سال محرومیت از تحصیل در همه دانشگاههای کشور محکوم کرده بود؛ و در مرحله تجدیدنظر، ضمن تأیید اخراج، مدت محرومیت او به چهار سال کاهش یافت.
انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف پیشتر با انتقاد از روند رسیدگی به این پرونده گفته بود حکم دالمن با وجود اعتراضهای دانشجویان و درخواست شورای دانشگاه برای تخفیف در مجازات، در عمل تنها یک سال کاهش یافته است. این تشکل دانشجویی همچنین اعلام کرده بود که دالمن پیش از صدور حکم انضباطی، در پرونده قضایی مرتبط تبرئه شده بود، و نسبت به تداوم صدور چنین احکامی برای دانشجویان هشدار داده بود.
دالمن روز ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ توسط نیروهای امنیتی بازداشت شد و حدود یک ماه بعد با سپردن وثیقه آزاد شد. گزارشهای منتشرشده درباره پرونده او، بازداشت و برخورد انضباطی با این دانشجو را به اعتراضات و رویدادهای اعتراضی در دانشگاه صنعتی شریف مرتبط دانستهاند.
در مقابل، دانشگاه صنعتی شریف در اطلاعیه روز ۲۵ مرداد اتهامهای انضباطی او را «اخلال در نظم عمومی و امنیت آموزشی محیط دانشگاه» و «توهین به مقدسات اسلامی و ملی» عنوان کرد. مقامهای دانشگاه همچنین مدعی حضور او در تجمعهای «غیرقانونی»، شعار دادن، توهین به دیگر دانشجویان و مقامها و سوزاندن پرچم جمهوری اسلامی شدهاند. این ادعاها از سوی دانشگاه مطرح شده است، و انجمن اسلامی دانشجویان شریف پیشتر روایت متفاوتی از روند پرونده و نحوه برخورد با دالمن ارائه داده بود.
ابلاغ حکم دالمن در شرایطی صورت میگیرد که گزارشهای متعدد از اخراج، محرومیت تحصیلی، بازداشت و صدور احکام زندان علیه دانشجویان در هفتههای اخیر منتشر شده است؛ برخوردهایی که فعالان دانشجویی و نهادهای حقوق بشری آنها را ادامه فشار جمهوری اسلامی بر دانشگاهها و دانشجویان منتقد میدانند.
تنها یک روز پیش از ابلاغ حکم دالمن، رئیس دانشگاه تهران روز ۲۴ مرداد از صدور حکم اخراج برای دو دانشجوی دانشگاه تهران در ارتباط با اعتراضات دی ۱۴۰۴ خبر داد. مقام دانشگاه اتهام این دو دانشجو را «اهانت به پرچم جمهوری اسلامی» عنوان کرده و گفته پرونده آنها هنوز در مرحله تجدیدنظر است. پرونده شماری دیگر از دانشجویان دانشگاه تهران نیز در شوراهای انضباطی در حال بررسی است.
همزمان، شهریار شمس، فعال مدنی و دانشجوی اخراجی دانشگاه آزاد تهران شمال، صبح ۱۹ مرداد در منزل خانوادگی خود در تهران توسط نیروهای امنیتی بازداشت شد. بر اساس گزارش هرانا، مأموران تلفن همراه و لپتاپ او را نیز ضبط کردند، و تا زمان انتشار گزارش، محل نگهداری و اتهامهای مطرحشده علیه او مشخص نبود. شمس پیشتر در سال ۱۴۰۲ با حکم کمیته انضباطی دانشگاه از تحصیل محروم و اخراج شده بود و در جریان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ نیز چند بار بازداشت شده بود.
در پروندهای دیگر، دادگاه تجدیدنظر استان اصفهان روز ۲۰ مرداد حکم پنج سال حبس مهشاد کشانی، دانشجو و از بازداشتشدگان اعتراضات دی ۱۴۰۴، را عیناً تأیید کرد. او پیشتر در شعبه پنجم دادگاه انقلاب اصفهان با اتهامهایی از جمله «تبلیغ علیه نظام»، «اخلال در نظم عمومی» و «تحریک مردم برای کشتار» به پنج سال زندان محکوم شده بود. کشانی که در ۱۰ دی ۱۴۰۴ در اصفهان بازداشت شده بود، پس از آزادی با وثیقه، بار دیگر روز ۱۲ مرداد ۱۴۰۵ در منزل خانوادگیاش بازداشت و به زندان دولتآباد اصفهان منتقل شد.
همچنین هرانا روز ۲۲ مرداد گزارش داد تارا فرهنگیان، دانشجوی ۲۱ ساله رشته تربیتبدنی دانشگاه همدان، در پروندهای مرتبط با اعتراضات دی ۱۴۰۴ به یک سال حبس تعزیری، ۳۱ ضربه شلاق، ۱۲۰ میلیون تومان جزای نقدی، و دو سال تبعید به زابل محکوم شده است. او در جریان همان اعتراضات بازداشت و بعدا با سپردن وثیقه آزاد شده بود.
تشکلهای دانشجویی و سازمانهای حقوق بشری بارها نسبت به استفاده از کمیتههای انضباطی، محرومیت از تحصیل، احکام زندان و بازداشت امنیتی برای برخورد با دانشجویان معترض هشدار دادهاند. انجمن اسلامی دانشجویان شریف نیز در واکنش به پرونده رضا دالمن گفته بود ادامه روند کنونی شوراهای انضباطی موجب نگرانی گسترده در میان دانشجویان شده است.
با ابلاغ حکم نهایی رضا دالمن در ۲۵ مرداد، پرونده او اکنون از مرحله بررسی انضباطی عبور کرده و حکم اخراج و چهار سال محرومیتش از تحصیل برای اجرا به دانشگاه صنعتی شریف رسیده است. در کنار بازداشت و محکومیت دیگر دانشجویان، این پرونده بار دیگر مسئله فشار جمهوری اسلامی بر دانشگاهها و هزینه فعالیت اعتراضی و سیاسی برای دانشجویان را برجسته کرده است.