نخستوزیر جمهوری چک میگوید کشورش احتمالاً امسال به هدف ناتو برای رساندن هزینههای نظامی به دو درصد تولید ناخالص داخلی نخواهد رسید؛ اظهاراتی که در میانه فشار فزاینده دولت دونالد ترامپ بر متحدان آمریکا برای افزایش سهم خود در هزینههای دفاعی مطرح شده است.
آندری بابیش در گفتوگو با فایننشالتایمز گفت دولتش «تمام تلاش خود را» برای تحقق تعهدات ناتو انجام میدهد، اما با کسری بودجه ناشی از هزینههای دولت پیشین روبهرو است.
او در عین حال گفت پراگ به هدف تازه ناتو برای رساندن هزینههای دفاعی اصلی به سهونیم درصد تولید ناخالص داخلی تا سال ۲۰۳۵ متعهد است، اما تأکید کرد که متحدان باید بیش از تمرکز بر عددهای بودجهای، بر بهبود تواناییهای نظامی تمرکز کنند.
این موضع در داخل جمهوری چک نیز با انتقاد روبهرو شده است. پتر پاول، رئیسجمهوری چک، پیشتر هشدار داده بود که بودجه دفاعی دولت با سطح تهدیدهای امنیتی و تعهدات ناتو همخوانی ندارد.
ناتو در نشست لاهه در سال ۲۰۲۵ توافق کرد اعضا تا سال ۲۰۳۵ سالانه پنج درصد تولید ناخالص داخلی خود را برای دفاع و امنیت اختصاص دهند؛ سهونیم درصد برای نیازهای اصلی دفاعی و یکونیم درصد برای حوزههایی مانند زیرساخت، امنیت سایبری، آمادگی غیرنظامی و تقویت صنایع دفاعی.
این هدف تا حد زیادی در پاسخ به فشارهای ترامپ شکل گرفت. رئیسجمهوری آمریکا بارها گفته است متحدان ناتو بیش از حد به واشنگتن متکی بودهاند و باید هزینه بیشتری برای دفاع خود بپردازند. او پیشتر گفته بود اعضای ناتو باید سهم خود را از دو درصد به پنج درصد افزایش دهند و حتی گفته بود مطمئن نیست آمریکا اصلاً باید هزینهای برای ناتو بپردازد.
مقامهای دولت ترامپ نیز در هفتهها و روزهای اخیر همین خط را دنبال کردهاند. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، پیشتر گفته بود اعضای ناتو به سوی توافق بر سر هدف پنج درصدی حرکت میکنند. پت هگست، وزیر دفاع آمریکا، نیز در نشست امنیتی سنگاپور گفت دوران یارانه دادن آمریکا به دفاع کشورهای ثروتمند تمام شده و واشنگتن «شریک» میخواهد، نه کشورهایی که به حمایت آمریکا وابسته باشند.
رویترز پیشتر گزارش داده بود دولت ترامپ قصد دارد میزان تواناییهای نظامی آمریکا را که در شرایط بحران در اختیار متحدان اروپایی ناتو قرار میگیرد، کاهش دهد؛ اقدامی که نشان میدهد فشار واشنگتن فقط لفظی نیست و میتواند به تغییر عملی در تقسیم بار دفاعی ناتو منجر شود.
در چند روز اخیر نیز این بحث دوباره برجسته شده است. بلغارستان اعلام کرد قصد دارد هزینه دفاعی خود را به پنج درصد تولید ناخالص داخلی برساند، در حالی که چک اکنون میگوید حتی تحقق هدف دو درصدی در سال جاری دشوار است. این اختلاف نشان میدهد هدف جدید ناتو برای بسیاری از دولتهای اروپایی، بهویژه کشورهایی با فشار بودجهای، از نظر سیاسی و مالی پرهزینه خواهد بود.
نشست آینده ناتو در آنکارا قرار است یکی از آزمونهای مهم برای سنجش میزان پایبندی اعضا به مسیر افزایش هزینههای دفاعی باشد.