جمهوری اسلامی شبکه‌ای پنهان از نهادهای نظامی با گستره جهانی ساخته و از دی ۱۴۰۳ دست‌کم دو میلیارد دلار تجهیزات، مواد منفجره و کامیون سنگین وارد کرده و هم محاصره دریایی آمریکا و هم تحریم‌های غربی را دور زده است. این یافته نتیجه یک بررسی رویترز است که روز پنجشنبه هفتم آبان منتشر شد.
به نوشته رویترز پشت وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، بیش از پنج هزار سازمان قرار دارد که نامشان با سرواژه «ودجا» آغاز می‌شود. همه یک نشانی دارند، نشانی وزارت دفاع در تهران، و تاریخ تأسیس‌شان ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ ثبت شده است، اما اسناد نشان می‌دهد بیشترشان در ۱۳۹۲ شکل گرفتند، زمانی که صادرات نفت و ارزش پول ایران سقوط کرده بود. شماری به سپاه پاسداران و به بنیادهای اقتصادی زیر کنترل افراد سطح بالای حاکمیت وصل‌اند.
رویترز این نهادها را با همکاری یک شرکت مشاوره ریسک اسرائیلی-آمریکایی برای نخستین بار شناسایی کرد. واسطه‌ها و شرکت‌های پوششی خارجی که مجموعاً «امین» خوانده می‌شوند، با عواید فروش غیرقانونی نفت کالا می‌خرند. میعاد ملکی، مقام ارشد پیشین وزارت خزانه‌داری آمریکا، شبکه را «خط حیات نظامی حکومت» خواند.
بر اساس داده واردات، ۹۷ درصد محموله‌ها «بدون انتقال ارز» تسویه شده است. ایرانیان خارج از کشور با پول نقد نزد بانک‌های خارجی کالا می‌خرند تا پول از مرز نگذرد و زنگ تحریم را به صدا درنیاورد.
شماره تلفن ۹۱ نهاد در اسناد بانک سپه مربوط به نیروهای سپاه دارای حساب هم دیده می‌شود و دست‌کم دو تن از ایشان فرماندهانی هستند که آمریکا به نقض حقوق معترضان متهم کرده است. رویترز هیچ نشانه‌ای نیافت که غرب هیچ‌یک از این نهادها را تحریم کرده باشد.
شبکه از اسناد هک‌شده بانک سپه بیرون آمد. ارقام سازمان‌ها به‌جای عدد با حرف درج شده بود مثلاً «ودجا چهارصد و بیست و چهار هزار»، و همین، نام‌ها را از جست‌وجوی ساده پنهان می‌کرد.
ودجا ۳۴۶۴۲۸ بیش از همه جلب توجه کرد. خریدهای خارجی‌اش طی دو سال به ۹۸۸ میلیون دلار رسید و در جمع ده واردکننده بزرگ کشور جا گرفت. از دی ۱۴۰۳ تا تیر ۱۴۰۵، ۲.۳ میلیارد دلار تجهیزات نظامی وارد کرد که شامل چاشنی انفجاری، مواد منفجره، قطعات موتور هواپیما، مواد اولیه سوخت موشک و خودروهای سنگین پرتاب. کاربران نهایی، یکان ناظر بر برنامه موشک بالستیک و شرکت «ساهارا تاندر» بودند.
میان دی ۱۴۰۳ و فروردین ۱۴۰۴، همین سازمان ۸۸۶ تن مواد شیمیایی چینی زیر کد شامل پرکلرات، از پیش‌ماده‌های سوخت جامد موشک، به بندرعباس وارد کرد.
سه روز پس از آخرین محموله، انفجاری عظیم بندر را لرزاند و دست‌کم ۷۰ کشته و بیش از ۱۲۰۰ زخمی برجای گذاشت. رسانه‌های دولتی ایران اعلام کردند مواد را شرکت توسعه خدمات دریایی و بندری سینا انبار کرده بود، شرکتی متعلق به بنیاد مستضعفان که مستقیماً زیر کنترل رهبر جمهوری اسلامی است.
رویترز نتوانست روشن کند آخرین محموله ۷۵ تنی مسئول انفجار بوده است. بنیاد را حسین دهقان اداره می‌کند که در ۱۳۹۲، در همین سال تأسیس بیشتر سازمان‌های ودجا، وزیر دفاع شد.
پاییز ۱۴۰۱ یک خودروفروش ایرانی ساکن ایتالیا شش کامیون ایوکو خرید و از راه شرکتی در دوبی به بندرعباس فرستاد. خریدار نهایی ودجا ۳۴۶۴۲۸ بود و خودروها به ساهارا تاندر رسید. از دی ۱۴۰۳ تا تیر ۱۴۰۵نیز ۴۳۵ ایوکوی دیگر وارد شد.
فرماندهی مرکزی آمریکا ۱۴ اسفند تصویر حمله به یک پرتابگر متحرک استتارشده را منتشر کرد و به ارزیابی شرکت «جینز»، کامیون منفجرشده از مدل‌های ایوکوی وارداتی است. سپاه روی باری لندکروزرها و هایلوکس‌های وارداتی هم مسلسل سنگین سوار می‌کند. ایوکو و تویوتا هر نقشی را رد کردند.
حجم ماهانه واردات نظامی پس از آغاز جنگ نخست ۴۷ درصد افت کرد و به ۵۴ میلیون دلار رسید، اما در اردیبهشت به ۷۷ میلیون دلار بالا رفت. مواد از راه دریای خزر، آسیای مرکزی و پروازهای باری چین رسید.
اتحادیه اروپا وزارت دفاع جمهوری اسلامی را تحریم کرده، اما صدها میلیون دلار کامیون و قطعه، از جمله ۳۴ میلیون دلار ایوکو، با مبدأ آلمان و دیگر کشورهای اتحادیه ثبت شده. از آغاز جنگ ۲۷ میلیون دلار کالا با مبدأ امارات متحده عربی هم ثبت شده و آخرین محموله ششم تیر رسید، نُه روز پس از تعلیق موقت محاصره در حالی که جمهوری اسلامی تا اردیبهشت زیرساخت‌های امارات را هدف گرفته بود.
رویترز حدود ۱۹ هزار سند واردات را بررسی کرد. پیتر سالیسبری از دانشگاه کلمبیا داده را نشانه «تلاشی در مقیاس صنعتی» برای بازسازی ناوگان موشک و پهپاد دانست، هرچند بسیاری از این مواد دومنظوره‌اند.