فرونشست زمین در ۳۰ استان ایران، همه استانها جز گیلان، ثبت شده است. پهنه فرونشستی مشهد که تا دو سال پیش هنوز به محدوده شهری نرسیده بود، اکنون تا نزدیکی مرکز این کلانشهر پیش آمده است.
علی بیتاللهی، رئیس بخش زلزلهشناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، با بیان این مطلب به خبرگزاری مهر گفت پهنه فرونشست در جنوبغرب تهران طی دو سال اخیر ۲۵ تا ۳۰ درصد و در اصفهان ۲۰ درصد گستردهتر شده است.
بیشترین برداشت آب زیرزمینی در کرمان، خراسان رضوی، فارس، اصفهان و تهران انجام میشود و همین پنج استان بدترین وضعیت را هم از نظر وسعت پهنه و هم از نظر سرعت نشست زمین دارند.
شامگاه ۱۴ شهریور بخشی از یکی از خیابانهای اصفهان زیر یک تانکر فرو نشست و چرخهای خودرو در حفره فرو رفت. مدیریت بحران استانداری اصفهان اعلام کرد نیروهای آتشنشانی و شرکت آب و فاضلاب تانکر را بیرون کشیدند.
بنابر گزارش رسانههای ایران فروچالهها در اصفهان موجب شده شبکه آب و فاضلاب این شهر پیاپی بشکند. در تهران نیز بر پایه گزارش پایگاه خبری اقتصاد۲۴ در شهریورماه، طی ۲۰ سال گذشته ۳۴ فروریزش ثبت شده است.
رتبه سوم در جهان
بیتاللهی آبان ۱۴۰۴ به مهر گفته بود بر پایه مطالعات جهانی تنها حدود پنج درصد پهنههای فرونشستی دنیا نرخی بیش از ۱۰ سانتیمتر در سال دارند، اما در ایران چندین استان از این مرز گذشتهاند.
به گفته او، ایران از نظر کسری منابع آب زیرزمینی پس از چین و اندونزی سومین کشور جهان است و از نظر وسعت پهنههای فرونشستی، پس از چین و آمریکا رتبه سوم را دارد.
در کشورهای توسعهیافته نشست سالانه چهار میلیمتر بحران شمرده میشود اما در برخی دشتهای ایران این رقم به ۴۰ سانتیمتر و بیشتر رسیده است.
مهدی زارع، استاد پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی، فروردین ۱۴۰۴ هشدار داده بود دشتهایی مانند ورامین، کاشان، اصفهان و کرمان با نرخهایی تا ۲۵ سانتیمتر در سال در حال فرو ریختناند. او برداشت بیرویه آب زیرزمینی، خشکسالیهای پیاپی و شیوههای ناکارآمد کشاورزی را عامل این وضعیت خواند.
میراث تاریخی در خطر
بیتاللهی تیرماه به همشهری گفته بود نرخ فرونشست در مرودشت فارس، جایی که تختجمشید و نقشرستم در آن قرار دارند، به حدود ۲۲ سانتیمتر در سال رسیده است.
آنچه تاکنون از شتاب بحران کاسته، نه سیاستگذاری، که بارندگی بوده است.
بیتاللهی در گفتگو با مهر در این رابطه گفت: «متأسفانه غیر از شرایط اقلیمی و بارندگیهای موضعی که لطف طبیعت است، اقدام ملموسی برای کاهش خطرات فرونشست زمین مشاهده نمیکنیم.»