صندوق بینالمللی پول علت رشد محدود قیمت نفت در پی تشدید دوباره تنشها در تنگه هرمز را وجود ابزارهای ضربهگیر شوک انرژی عنوان کرده، اما گفته است کارایی این ابزارها در حال محدود شدن هستند.
قیمت نفت شاخص برنت قبل از جنگ خاورمیانه حدود ۷۰ دلار بود و از ابتدای جنگ تا آتشبس ماه گذشته به بالای ۱۱۰ دلار نیز رسید و سپس به ۷۲ دلار کاهش یافت.
از سرگیری حملات جمهوری اسلامی به کشتیها در تنگه هرمز طی روزهای گذشته قیمت نفت را به حدود ۸۵ دلار افزایش داد، اما هنوز از اوج قیمت نفت در ماههای ابتدایی جنگ خاورمیانه بسیار کمتر است.
صندوق بینالمللی پول عوامل مختلفی را به عنوان ضربهگیر شوک نفتی ناشی از اخلال جمهوری اسلامی در تنگه هرمز عنوان کرده و میگوید این ابزارها به مرور زمان کارایی خود را از دست خواهند داد.
این گزارش به تولید روزانه ۲ میلیون بشکه نفت مازاد در ماههای قبل از آغاز جنگ خاورمیانه، آزادسازی ذخایر استراتژیک نفت کشورهای صنعتی بعد از انسداد تنگه هرمز توسط جمهوری اسلامی، کاهش تقاضای جهانی نفت، افزایش تولید کشورهای دیگر و نهایتا مسیرهای جایگزین امارت و عربستان برای صادرات نفت اشاره کرده و میگوید با تشدید دوباره تنشها در تنگه هرمز، این ظرفیت اکنون بسیار محدودتر شده است؛ زیرا بخش عمده ظرفیت مازاد تولید به کار گرفته شده و ذخایر نفتی نیز مصرف شدهاند.
این نهاد بینالمللی هشدار داده است اگر ذخایر راهبردی نفت دوباره بازسازی نشوند، جهان در مواجهه با شوک بعدی در موقعیتی بسیار آسیبپذیرتر قرار خواهد گرفت.
دادههای صندوق بینالمللی پول نشان میدهد فعال شدن مسیرهای جایگزین امارات و عربستان از طریق خطوط لوله بیرون از تنگه هرمز اگرچه در افزایش عرضه نفت تاثیر داشت، اما طی دروان جنگ اخیر، مجموعا صادرات نفت کشورهای حوزه خلیج فارس تنها به یک سوم سطح قبل از جنگ رسید.
بعد از آتشبس ماه ژوئیه، صادرات نفت از تنگه هرمز تا حدی احیا شد، اما دوباره با حملات جمهوری اسلامی به کشتیها، دریانوردی از تنگه هرمز به شدت محدود شده است.
پیش از جنگ، روزانه ۱۵ میلیون بشکه نفت خام –معادل ۱۵ درصد از مصرف جهانی نفت- به همراه ۵ میلیون بشکه محصولات نفتی از تنگه هرمز عبور میکرد؛ خصوصا کشورهای عرب منطقه سهمی ۱۰ درصدی در عرضه بنزین، گازوئیل و سوخت هواپیمای جهان دارند.
چین طی ماههای گذشته به خاطر اوجگیری قیمت نفت، واردات روزانه نفت را ۵.۵ میلیون بشکه کاهش داد و ترجیح داد که از ذخایر استراتژیک خود برای تامین نفت پالایشگاههای داخلی استفاده کند و از طرفی افزایش تولید نفت خارج از خلیج فارس نیز فراتر از انتظار بود و نسبت به سال ۲۰۲۵ نزدیک به ۲ میلیون بشکه در روز افزایش یافت. ایالات متحده بیشترین سهم را در این رشد داشت و پس از آن ونزوئلا، گویان و روسیه نیز تولید خود را افزایش دادند.
صندوق بینالمللی پول میگوید برآوردها نشان میدهد که حتی پس از بازگشایی کامل تنگه هرمز، دو تا سه ماه زمان لازم است تا بخش قابل توجهی از جریان صادرات نفت از سر گرفته شود: «نگرانی بلندمدتتر آن است که توقف طولانیمدت تولید، بهویژه در میادینی که منابع مالی کافی برای راهاندازی مجدد چاهها وجود ندارد، میتواند به کاهش دائمی ظرفیت تولید منجر شود».
این گزارش میافزاید وابستگی به یک گلوگاه راهبردی، اقتصاد جهانی را بسیار آسیبپذیر میکند. همانگونه که تنوعبخشی به مسیرهای انتقال انرژی اهمیت دارد، توسعه منابع متنوع انرژی، از جمله انرژیهای تجدیدپذیر، نیز ضروری است.