در حالی که مقامهای دولتی در ایران از بازگشایی اینترنت بینالملل سخن میگویند، گزارشهای رسانههای داخلی نشان میدهد اینترنت بهطور کامل به شرایط عادی بازنگشته، مسیرهای ارتباطی هنوز ناپایدار بوده و همزمان، بهروزرسانی روشها و تکنیکهای جدید فیلترینگ نیز ادامه دارد.
سیتنا به نقل از سید محسن سهصنعت، کارشناس فنی حوزه فناوری اطلاعات، نوشت بخشی از اختلالهای پس از اتصال مجدد اینترنت ناشی از مسدود شدن مسیرهای مسیریابی بینالمللی در دوره قطع ارتباطات و نیاز به بازسازی اعتماد میان روترهای داخلی و خارجی است.
به گفته او، در دوره قطع اینترنت، مسیر خروج بستههای اطلاعاتی از کشور از طریق روترها مسدود شده بود و پس از اتصال دوباره، بازگشت کامل شبکه به وضعیت پایدار ممکن است بین یک هفته تا یک ماه زمان ببرد.
اما بخش مهمتر اظهارات او مربوط به فیلترینگ است. این کارشناس گفته فیلترینگ در ایران موضوع تازهای نیست و واحدهای تحقیق و توسعه در این حوزه همواره روشها و تکنیکهای جدید را بررسی و بهروزرسانی میکنند.
او تأکید کرده تجهیزات مرتبط با فیلترینگ بهطور مداوم در حال بهروزرسانی بوده و روشهای جدید اعمال محدودیتها توسعه پیدا میکند.
این جمله، در کنار اختلالهای پس از بازگشایی، نشان میدهد مسئله فقط بازسازی فنی شبکه نیست؛ همزمان با بازگشت اینترنت، ابزارهای کنترل و محدودسازی نیز در حال تنظیم مجددند.
این تصویر با گزارش دیگر سیتنا از بازار فیلترشکن کاملتر میشود.
این رسانه در گفتوگو با دو فروشنده ویپیان نوشت اینترنت جهانی در نزدیک به سه ماه خاموشی، هرگز بهطور کامل از دسترس خارج نشده بود؛ بلکه به کالایی گرانقیمت تبدیل شد که فقط بخشی از جامعه توان خرید آن را داشت.
یکی از فروشندگان گفته در دوره محدودیت، برای دور زدن مسدودسازیها به چند سرور و تونل ارتباطی پیچیده نیاز بوده و همین مسئله هزینهها را چند برابر کرده است.
در کنار این بازار غیررسمی، هزینه اقتصادی محدودیتها نیز سنگین بوده است. دنیای اقتصاد نوشت اختلال اینترنت در سال ۱۴۰۴ حدود ۴۰۰ میلیون دلار از صادرات دیجیتال ایران را از بین برده است.
مجموع این گزارشهای منتشر شده نشان میدهد بازگشایی اینترنت در ایران به معنای بازگشت کامل و آزاد دسترسی نیست. شبکه ناپایدار است، فیلترینگ در حال بهروزرسانی است، بازار فیلترشکن همچنان از شکاف میان نیاز مردم و سیاست رسمی تغذیه میکند، و اقتصاد دیجیتال نیز هزینه این سیاست را با عقبماندن از بازار جهانی میپردازد.