رئیس اتحادیه تعاونیهای صنایع لبنی کشور میگوید سرانه مصرف لبنیات در ایران به کمتر از ۵۰ کیلوگرم رسیده است؛ رقمی که نشانهای تازه از کوچکتر شدن سفره خانوارها و حذف تدریجی اقلام ضروری از سبد غذایی ایرانیان است.
به گفته علی احسان مظفری، افزایش قیمت شیر خام، مواد بستهبندی، گرانولهای پتروشیمی مورد استفاده در تولید ظروف، حقوق و دستمزد و هزینه حاملهای انرژی، بهای تمامشده تولید محصولات لبنی را بالا برده است.
این افزایش هزینهها در شرایطی رخ میدهد که جنگ، نوسانهای ارزی، اختلال در تأمین مواد اولیه و افزایش هزینه حملونقل، فشار تازهای بر زنجیره تولید غذا وارد کرده است.
محصولات لبنی فقط به شیر خام وابسته نیستند؛ بستهبندی، ظروف پلاستیکی، انرژی، حملونقل سردخانهای و دستمزد کارگران، همگی مستقیماً از تورم عمومی و افزایش هزینههای ناشی از بحران اقتصادی و جنگ تأثیر میگیرند.
لبنیات یکی از منابع اصلی کلسیم، پروتئین و مواد مغذی برای کودکان، سالمندان و خانوارهای کمدرآمد است. وقتی این کالا از سفره حذف یا محدود میشود، اثر آن در کوتاهمدت در سبد خرید دیده میشود و در بلندمدت در سلامت عمومی، رشد کودکان و افزایش هزینههای درمانی خود را نشان میدهد.
این روند پیشتر در مصرف گوشت قرمز نیز دیده شده بود. گزارشهای رسمی و رسانهای در ایران نشان میدهد بسیاری از خانوارها در سالهای اخیر مصرف گوشت قرمز را کاهش داده یا عملاً از برنامه غذایی خود حذف کردهاند و به سمت کالاهای ارزانتر مانند نان، سیبزمینی، تخممرغ یا جایگزینهای کمهزینهتر رفتهاند.
رئیس اتحادیه تعاونیهای صنایع لبنی پیشنهاد کرده دولت میتواند، مشابه برخی دورههای گذشته، بخشی از محصولات لبنی را از طریق کالابرگ یا حمایتهای غیرنقدی در اختیار خانوارها قرار دهد.
این پیشنهاد نشان میدهد مسئله دیگر فقط اختلاف میان تولیدکننده و مصرفکننده بر سر قیمت نیست؛ بلکه بازار لبنیات به نقطهای رسیده که بدون حمایت مستقیم، بخشی از خانوارها توان حفظ مصرف حداقلی را هم از دست میدهند.
در کنار گرانی لبنیات، کاهش کالری دریافتی ایرانیان نیز به یکی از نشانههای جدی بحران معیشت تبدیل شده است.
گزارشها درباره افت کالری مصرفی، کاهش مصرف گوشت قرمز، لبنیات، برنج و دیگر اقلام اصلی نشان میدهد فشار اقتصادی از مرحله گرانی عبور کرده و به مرحله تغییر الگوی تغذیه رسیده است.
کاهش سرانه مصرف لبنیات به کمتر از ۵۰ کیلوگرم، فراتر از یک هشدار صنفی، تصویری از جامعهای است که در آن جنگ، تورم، افزایش هزینه تولید و ضعف قدرت خرید، همزمان سفره مردم را کوچکتر کردهاند. سفرهای که دیگر نه فقط از کالاهای لوکس، بلکه از اقلام پایهای مثل گوشت، لبنیات و منابع اصلی پروتئین و کالری خالیتر میشود.