نتبلاکس اعلام کرد قطع اینترنت در ایران وارد هشتاد و ششمین روز شده و مردم پس از ۲۰۴۰ ساعت «تاریکی دیجیتال» همچنان از دسترسی آزاد به اینترنت جهانی محروماند.
این نهاد ناظر بر اینترنت میگوید در حالی که دسترسی عمومی به شبکه جهانی عمدتاً قطع مانده، گروهی از کاربران سفیدفهرستشده تصویری مصنوعی از زندگی عادی در ایران را به بیرون منتقل میکنند.
این وضعیت در داخل ایران نیز به موضوع جدال سیاسی و رسانهای تبدیل شده است. علی یزدیخواه، نماینده مجلس، گفته «اینترنت فعلاً بازگشایی نمیشود» و مدعی شده بیش از ۹۰ درصد نیازهای مردم در وضعیت فعلی برآورده میشود. او گفته دسترسی اینترنت بینالملل برای برخی شرکتهای صادراتی و وارداتی، مراکز علمی و پژوهشی و گروههای منتخب باز شده است.
اما همین گزینشیسازی دسترسی، محور اصلی انتقادهاست. شرق در شماره امروز خود در تحلیلی نوشت اینترنت طبقاتی فقط یک تبعیض فنی نیست، بلکه به شکاف دیجیتال، نابرابری در دسترسی به اطلاعات، فرصتهای اقتصادی و منابع قدرت منجر میشود.
این گزارش هشدار میدهد نسل زد این وضعیت را محرومیت از دانش، اقتصاد و مشارکت اجتماعی میبیند و نتیجه آن میتواند کاهش اعتماد عمومی و فرسایش سرمایه اجتماعی باشد.
حتی روزنامه خراسان نیز با وجود نزدیکی به جریان اصولگرا، در شماره امروز خود این پرسش را مطرح کرده که اگر هدف از قطع اینترنت مسائل امنیتی است، تجربه نشان داده کسانی که قصد دور زدن محدودیتها را دارند، راه خود را پیدا میکنند؛ اما فشار اصلی بر شهروند عادی، کارگر، راننده، فروشنده خرد، بازنشسته و خانوادههایی وارد میشود که نه شرکت ثبتشده دارند، نه عضو هیئت علمیاند و نه به دسترسی ویژه وصل شدهاند.
در همین حال، ابوالحسن فیروزآبادی، دبیر پیشین شورای عالی فضای مجازی، به روزنامه خراسان گفته قطع اینترنت به شکل کنونی «توجیهناپذیر» است و اگر رئیسجمهور بخواهد میتواند اینترنت را باز کند.
او گفته اگر مسئولان اختیار دارند و استفاده نمیکنند، مسئله اراده است؛ و اگر اختیار ندارند یا تلاش کردهاند و موفق نشدهاند، کشور با بنبست در سیاستگذاری و تصمیمگیری فضای مجازی روبهروست.
رویترز پیشتر گزارش داده بود جمهوری اسلامی در سومین ماه قطع اینترنت، طرح «اینترنت پرو» را برای برخی کسبوکارها اجرا کرده است؛ طرحی که بنا بر اعلام دولت برای کاهش آسیب اقتصادی طراحی شده، اما در عمل دسترسی آزاد را از حق عمومی به امتیازی محدود تبدیل میکند.
روزنامه شرق همچنین نوشته است محدودیت اینترنت طی دو ماه و نیم گذشته به کسبوکارهای آنلاین، اشتغال، پژوهش و دسترسی علمی خسارت سنگینی زده و حتی از منظر رسانهای نیز به زیان کشور تمام شده است؛ زیرا کاربران عادی را از حضور در فضای جهانی و روایتسازی درباره وضعیت ایران محروم کرده است.
به این ترتیب، بحران اینترنت در ایران وارد مرحلهای فراتر از قطع ارتباط شده است. مسئله امروز فقط نبود دسترسی نیست؛ شکلگیری دو جامعه موازی است. گروهی محدود با اینترنت سفیدفهرستشده و اکثریتی که از اطلاعات، فرصت، بازار کار، آموزش و ارتباط جهانی جدا شدهاند. در چنین وضعیتی، اینترنت طبقاتی نه امنیت میسازد و نه ثبات؛ بلکه شکاف اجتماعی، بیاعتمادی عمومی و تصویر مصنوعی از ایران را عمیقتر میکند.