وزیر انرژی ترکیه بر لزوم راهاندازی فاز دوم خط لوله گازی «جریان جنوبی» برای دو برابر شدن صادرات گاز جمهوری آذربایجان به اروپا تأکید کرده است.
این خط لوله که حدود هفت سال پیش به بهرهبرداری رسید، سالانه ۱۶ میلیارد متر مکعب گاز جمهوری آذربایجان را به ترکیه و اروپا منتقل میکند، اما با هزینه تنها چند میلیارد دلار اضافی و نصب کمپرسورهای بیشتر، میتوان ظرفیت انتقال گاز را دو برابر کرد.
ایتالیا مشتری بیش از ۸۰ درصد گاز صادراتی جمهوری آذربایجان به اروپا است و قرار است جورجا ملونی نخست وزیر ایتالیا طی هفتههای آینده برای مذاکرات گازی جدید راهی باکو شود.
آلپآرسلان بایراکتار وزیر انرژی ترکیه در نشست مجمع دیپلماسی آنتالیا، همچنین بر لزوم توسعه پروژه خط لوله ترانسخزر برای انتقال گاز آسیای مرکزی از طریق احداث خط لولهای در دریای خزر به آذربایجان از آنجا به بازارهای اروپایی تأکید کرد.
جمهوری اسلامی با هدف قرار دادن تأسیسات گاز مایع، الانجی، قطر قیمت گاز در بازارهای جهانی را افزایش داده و ۱۷ درصد از ظرفیت صادرات گاز مایع قطر را منهدم کرده است.
اتحادیه اروپا پارسال ۱۲ میلیارد متر مکعب واردات الانجی از قطر داشت. خط لوله جریان جنوبی نیز به همین میزان گاز جمهوری آذربایجان را به اروپا منتقل کرده بود و در صورت دو برابر شدن ظرفیت آن، عملاً گاز ترکمنستان و آذربایجان جایگزین گاز قطر در بازارهای اروپایی خواهد شد.
بایراکتار همچنین گفت که بهرهبرداری کامل از ظرفیت خط لوله نفتی باکو-تفلیس- جیهان ترکیه و افزایش ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار بشکهای انتقال روزانه نفت آسیای مرکزی و جمهوری آذربایجان از این مسیر به بازارهای جهانی اهمیت دارد.
قزاقستان و ترکمنستان در دوران ریاست جمهوری محمد خاتمی قرارداد انتقال نفت از طریق ایران به بازارهای جهانی را داشتند که در دوران محمود احمدینژاد لغو شد و جمهوری آذربایجان جایگزین مسیر ایران شد.
بعد از آغاز تهاجم نظامی کرملین به اوکراین و اخلال در مسیر روسیه، قزاقستان و ترکمنستان انتقال نفت از طریق جمهوری آذربایجان به ترکیه و بازارهای جهانی را افزایش دادهاند.
در این میان، قرارداد صادرات گاز ایران به ترکیه نیز رو به اتمام است و آقای بایراکتار گفته است که مذاکراتی برای تمدید این قرارداد در جریان نیست، اما امکان مذاکره وجود دارد.
طبق قرارداد ۲۵ ساله، ایران بایستی سالانه ۹ میلیارد متر مکعب گاز تحویل ترکیه دهد؛ رقمی که طی سالهای گذشته محقق نشده و مدت این قرارداد در ژوئیه امسال به اتمام میرسد.
بر اساس آمارهای رسمی ترکیه، ایران در دو ماه ابتدایی ۲۰۲۶ تنها ۹۳۵میلیون متر مکعب گاز تحویل این کشور داده که نصف تعهد ایران طبق قرارداد است. در ماه مارس نیز به خاطر حملات اسرائیل به پالایشگاههای گازی عسلویه، صادرات گاز ایران مختل شد.
ترکیه همچنین بهار پارسال اقدام به خرید گاز ترکمنستان از طریق ایران کرد، اما آمارهای وزارت انرژی این کشور نشان میدهد در سال جاری هیچ گازی از ترکمنستان به دست ترکیه نرسیده است؛ موضوعی که برخی رسانههای ترکیه به تحریمهای آمریکا علیه جمهوری اسلامی نسبت دادهاند.
ترکمنستان بعد از روسیه، ایران و قطر بزرگترین ذخایر گازی جهان را دارد و هفته گذشته قرارداد توسعه فاز چهارم میدان «کالکینیش» – دومین میدان بزرگ گازی جهان- میان این کشور و شرکت سیانپیسی چین امضا شد. ترکمنستان سالانه ۴۵ میلیارد متر مکعب صادرات گاز دارد که دو سوم آن راهی چین میشود.