مقامهای ارشد آمریکا و جمهوری اسلامی در حالی روز شنبه ۲۲ فروردین در اسلامآباد، پایتخت پاکستان، با یکدیگر مذاکره خواهند کرد که هنوز محورهای اصلی گفتوگو میان این دو کشور محل مناقشه است.
قرار است این مذاکرات به جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی که موجب موجی از حملات حکومت ایران به کشورهای خاورمیانه شد، پایان دهد.
پس از آتشبس موقت اعلام شده در این جنگ، مقامات تهران تأکید دارند مذاکرات رسمی تنها پس از آن «معنا دارد» که واشنگتن درباره آتشبس در لبنان و لغو تحریمهای ایران تعهد بدهد.
یک طرح ۱۰مادهای ادعایی
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، که اکنون رئیس هیئت مذاکرهکننده جمهوری اسلامی ادعا کرده که بر اساس شرایط آتشبس، ادامه غنیسازی اورانیوم در ایران مجاز است.
او و دیگر مقامات جمهوری اسلامی همچنین به طرح ۱۰مادهای ادعایی جمهوری اسلامی اشاره کردهاند.
این در حالی است که دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا اعلام کرده که که انتشار گزارشها درباره «ِطرح کاملاً جعلی ۱۰مادهای درباره مذاکرات ایران» با هدف «بیاعتبار کردن افرادی بود که در روند صلح دخیل هستند.»
او تأکید کرد: «هر ۱۰ مورد یک فریب ساختگی بودند.»
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید نیز روز چهارشنبه ۱۹ فروردین، گفته بود که پذیرش طرح ۱۰ مادهای رژیم ایران توسط آمریکا دروغ است و پیشنهاد ۱۵ مادهای آمریکا، مبنای مذاکرات قرار خواهد گرفت.
همچنین جیدی ونس معاون رئیس جمهوری آمریکا که اکنون ریاست هیئت این کشور را برعهده دارد، گفت که سه نسخه مختلف از «طرح ۱۰ مادهای» جمهوری اسلامی دیده است که به نظر او نسخه اول با استفاده از ابزار هوش مصنوعی «چتجیپیتی» نوشته شده بود.
بر اساس طرح ادعایی جمهوری اسلامی، تداوم حملات اسرائیل به لبنان، نقض شرایط آتسبس است.
حملات اسرائیل علیه نیروهای حزباللهِ مورد حمایت جمهوری اسلامی از زمان آغاز درگیریها در ماه مارس، نزدیک به دو هزار نفر را کشته است. اسرائیل و آمریکا گفتهاند که کارزار لبنان بخشی از آتشبس آمریکا و ایران نیست، در حالی که تهران بر شامل بودن موضوع لبنان در آتشبس تأکید دارد.
از آزادی داراییهای مسدودشده تا موضوع غرامت
همچنین جمهوری اسلامی خواستار آن است که آمریکا داراییهای مسدودشده ایرانی را آزاد کند و تحریمهایی را که سالها اقتصاد این کشور را فلج کردهاند، پایان دهد.
واشنگتن اعلام کرده که آماده کاهش قابل توجه تحریمهاست، اما تنها در ازای امتیازاتی از سوی ایران درباره برنامههای هستهای و موشکی.
ایران خواهان به رسمیت شناختن اقتدار خود بر تنگه هرمز است؛ جایی که قصد دارد هزینههای عبور و مرور دریافت کند و کنترل دسترسی را در دست بگیرد؛ اقدامی که به معنای تغییر بزرگی در توازن قدرت منطقهای خواهد بود.
اما آمریکا خواستار باز بودن این تنگه برای نفتکشها و سایر رفتوآمدها بدون هیچ محدودیتی، از جمله دریافت عوارض است.
به تازگی، نیویورکتایمز از قول مقامات آمریکایی گزارش کرده که سپاه پاسداران نتوانسته تنگه هرمز را بهطور کامل برای تردد کشتیها بازگشایی کند، زیرا قادر به شناسایی و جمعآوری تمامی مینهایی که در این مسیر کار گذاشته شدهاند نیست.
انتظار میرود جمهوری اسلامی خواستار غرامت برای تمام خسارات ناشی از جنگ ششهفتهای شود. آمریکا در این باره اظهارنظری نکرده است.
موضوع غرامت در حالی مطرح میشود که کشورهای عربی که مورد حمله جمهوری اسلامی قرار گرفتهاند، خواستار غرامت از تهران هستند.
شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در نشست اضطراری خود که روز چهارشنبه ۵ فروردین ۱۴۰۵ به درخواست کشورهای حوزه خلیج فارس در ژنو برگزار شده بود قطعنامه پیشنهادی درباره پیامدهای حقوق بشری حملات جمهوری اسلامی به امارات متحده عربی، اردن، بحرین، عربستان سعودی، عمان، قطر، و کویت را تصویب کرد.
در بخشی از این قطعنامه از جمهوری اسلامی خواسته شده است که خسارات ناشی از حملات اخیر خود به کشورهای منطقه را به شکل «سریع» و «مناسب» جبران کند.
غنیسازی، برنامه موشکی و نیروهای نیابتی
جمهوری اسلامی خواهان اجازه برای غنیسازی اورانیوم است؛ موضوعی که واشنگتن آن را رد کرده و دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، تأکید کرده که غیرقابل مذاکره است.
همچنین اسرائیل و آمریکا هر دو خواستار آن هستند که توان موشکی ایران بهطور چشمگیری محدود شود. تهران گفته است که زرادخانه موشکی قدرتمندش غیرقابل مذاکره است.
جمهوری اسلامی خواهان خروج نیروهای رزمی آمریکا از منطقه، پایان جنگ در همه جبههها و تعهد به عدم تجاوز است. اما ترامپ وعده داده است که داراییهای نظامی آمریکا در خاورمیانه را تا رسیدن به یک توافق صلح حفظ کند و هشدار داده در صورت شکست مذاکرات، احتمال تشدید شدید درگیریها وجود دارد.