خبرگزاری رویترز در یک گزارش تحلیلی به دشواریهای پیش رو برای باز نگه داشتن تنگه هرمز و جریان آزاد دریانوردی در این منطقه پرداخته است.
این مقاله میگوید جمهوری اسلامی نهایتاً تهدیدهای پیشین خود مبنی بر بستن تنگه هرمز را عملاً اجرا کرده است؛ آبراههای که ۲۰ درصد از نفت و گاز مایع مصرفی جهان از آن عبور میکند.
تردد کشتیها از تنگه هرمز از زمان آغاز عملیات مشترک اسرائیل و آمریکا در ایران و حملات جمهوری اسلامی به کشتیهای نفتی و باری در آبهای جنوب خود ۹۷ درصد کاهش یافته است؛ موضوعی که باعث اوجگیری قیمت انرژی در جهان شده است.
ایالات متحده آمریکا ایده اسکورت کشتیها در تنگه هرمز را مطرح کرده، اما رویترز مینویسد تجربه مشابه در بابالمندب، زمانی که حوثیهای یمن در سال ۲۰۲۴ اقدام به اخلال در آن کردند، نشان میدهد که ایده اسکورت کشتیها بعید است منجر به امنیت دریانوردی شود.
رویترز به اظهارات فرمانده اسبق سپاه پاسداران، حسین سلامی، در سال ۲۰۱۱ اشاره کرده که گفته بود «بستن تنگه هرمز از آب خوردن هم آسانتر است» و به تهدیدهای مشابه از طرف فرماندهان سپاه پاسداران در سالهای ۲۰۱۶، ۲۰۱۸ و حملات اسرائیل و آمریکا به جمهوری اسلامی در ژوئن پارسال نیز اشاره کرده است.
با این حال این گزارش درباره چرایی عملی شدن انسداد تنگه هرمز در این برهه زمانی پرداخته و مینویسد برخلاف گذشته، حملهای که از نهم اسفندماه با کشته شدن علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی آغاز شد، معادلهها را تغییر داده و مقامهای جمهوری اسلامی جنگ کنونی را تهدیدی «وجودی» قلمداد میکنند و از طرفی سپاه پاسداران بهطور فزایندهای کنترل راهبرد نظامی را در دست گرفته است.
این مقاله میافزاید تحلیلگران همواره بستن تنگه را «آخرین گزینه» جمهوری اسلامی میدانستند؛ زیرا چنین اقدامی میتواند تغییرات راهبردی بلندمدتی در رفتار دشمنان جمهوری اسلامی ایجاد کند و همچنین خطر تلافی علیه حوزه انرژی جمهوری اسلامی را به همراه داشته باشد.
تنگه هرمز
تنگه هرمز یک آبراهه کمعرض میان سواحل ایران و عمان است که عراق، کویت، بحرین، ایران و قطر کلاً، همچنین عربستان و امارات به صورت نسبی برای صادرات نفت به آن متکی هستند.
بعد از اخلال جمهوری اسلامی در تردد نفتکشها، قیمت نفت در بازارهای جهانی به بالای ۱۰۰ دلار اوج گرفته و قیمت گاز نیز ۵۰ درصد جهش کرده است.
تنها بازارهای انرژی نیست که از اقدام جمهوری اسلامی آسیب دیده، بلکه طبق آمارهای شرکت اطلاعات کالا، کپلر، یک سوم کودهای شیمیایی مصرفی جهان، شامل ترکیبات گوگرد و آمونیاک، از تنگه هرمز میگذرد و انسداد بلندمدت این تنگه میتواند اقتصاد جهانی را به وضعیت رکود دهه ۱۹۷۰ (تبعات جنگ یوم کیپور میان اسرائیل و اعراب) گرفتار کند.
عرض بخشی از تنگه هرمز که قابل عبور کشتیهای بزرگ است، تنها دو مایل دریایی است و کشتیها باید در نزدیکی جزایر و سواحل کوهستانی ایران حرکت کنند؛ مناطقی که پوشش مناسبی برای نیروهای نظامی جمهوری اسلامی فراهم میکند.
دشواری تامین امنیت دریانوردی
تام شارپ از فرماندهان سابق نیروی دریایی بریتانیا به رویترز گفته است اگرچه نیروی دریایی متعارف جمهوری اسلامی تا حد زیادی نابود شده، اما سپاه پاسداران همچنان گزینههای زیادی در اختیار دارد؛ از جمله قایقهای تندرو، زیردریاییهای کوچک، مینهای دریایی و حتی جتاسکیهای مملو از مواد منفجره.
رویترز همچنین به برآورد «مرکز تابآوری اطلاعات» از توان جمهوری اسلامی برای ساخت ماهانه ۱۰ هزار پهپاد اشاره کرده است.
آقای شارپ میگوید اسکورت روزانه سه یا چهار کشتی در کوتاهمدت با استفاده از هفت یا هشت ناوشکن برای تأمین پوشش هوایی امکانپذیر است، مشروط بر اینکه تهدید زیردریاییهای کوچک کاهش یافته باشد.
او در ادامه تصریح کرده است که انجام این کار بهصورت پایدار برای ماهها به منابع بسیار بیشتری نیاز خواهد داشت.
عادل بکاوان، مدیر مؤسسه اروپایی مطالعات خاورمیانه و شمال آفریقا، نیز گفته است حتی اگر توان جمهوری اسلامی برای استفاده از موشکهای بالستیک، پهپادها و مینهای شناور از بین برود، کشتیها همچنان با تهدید عملیاتهای انتحاری مواجه خواهند بود.
پیشتر شرکت بیمه و کشتیرانی «لویدز لیست» نیز هشدار داده بود که اسکورت کشتیها احتمالاً تنها ۱۰ درصد از حجم تردد پیشین نفتکشها از تنگه هرمز را بتواند احیا کند.