دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، از اقدامات تازه برای حفاظت از تجارت دریایی در خلیج فارس خبر داد و اعلام کرد در صورت لزوم، نیروی دریایی ایالات متحده نفتکشها را از تنگه راهبردی هرمز اسکورت خواهد کرد.
آقای ترامپ عصر سهشنبه در شبکه اجتماعی تروت سوشال نوشت: «از همین حالا، به شرکت مالی توسعه ایالات متحده دستور دادهام با قیمتی بسیار مناسب، بیمه ریسک سیاسی و تضمینهایی برای امنیت مالی تمام تجارت دریایی، بهویژه انرژی، که از خلیج فارس عبور میکند فراهم کند.» او افزود این خدمات برای همه خطوط کشتیرانی در دسترس خواهد بود و در صورت ضرورت، نیروی دریایی آمریکا هرچه سریعتر اسکورت نفتکشها در تنگه هرمز را آغاز میکند. او گفت آمریکا در هر شرایطی جریان آزاد انرژی به جهان را تضمین خواهد کرد.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که درگیری میان آمریکا و جمهوری اسلامی ایران وارد چهارمین روز شده و گسترش آن در منطقه موجب افزایش قیمت نفت و گاز طبیعی، افت شاخصهای سهام در آمریکا، اروپا و آسیا و اختلال در مسیرهای تجاری جهانی شده است.
قیمت نفت برنت برای نخستین بار از سال ۲۰۲۴ به بشکهای ۸۵ دلار رسید و قیمت گاز طبیعی اروپا نیز بیش از ۳۰ درصد نسبت به هفته گذشته افزایش یافت. نفت خام وستتگزاس اینترمدیت آمریکا برای تحویل آوریل نیز به ۷۷ دلار رسید که نسبت به قیمت ۷۲ دلاری روز دوشنبه، افزایش نشان میدهد.
نگرانیها درباره دسترسی به تنگه هرمز پس از آن شدت گرفت که جمهوری اسلامی مدعی شد این آبراه بسته شده و یکی از فرماندهان آن کشتیهایی را که قصد عبور داشته باشند تهدید کرد. این وضعیت بازارهای جهانی انرژی را که به نفت خاورمیانه وابستگی بالایی دارند، تحت فشار قرار داده است. بسیاری از کشورهای آسیایی به نفت و گاز عبوری از تنگه هرمز متکی هستند و اروپا نیز بیش از آمریکا در معرض اختلال عرضه انرژی خاورمیانه قرار دارد. کشتی ها از عبور از این آبراه خودداری می کنند.
رئیس جمهوری آمریکا گفت قیمت نفت پس از تکمیل عملیات نظامی آمریکا علیه جمهوری اسلامی کاهش خواهد یافت. او در دیدار با صدراعظم آلمان، فریدریش مرتس در دفتر بیضی کاخ سفید اظهار داشت: «مدتی قیمت نفت بالا خواهد بود، اما به محض پایان این وضعیت، معتقدم قیمتها حتی پایینتر از قبل خواهد آمد. باید کاری انجام میشد.»
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز اعلام کرد دولت برای جبران افزایش قیمتها برنامهای در نظر گرفته است که با اجرای مراحل آن توسط وزیران انرژی و خزانهداری از روز سهشنبه آغاز میشود.
همزمان، معاملات آتی سه شاخص اصلی بورس آمریکا کاهش یافت و شاخص نزدک-۱۰۰ بیش از ۲ درصد افت کرد. بازده اوراق خزانهداری آمریکا نیز به ۴.۱ درصد رسید چرا که رشد قیمت انرژی میتواند باعث افزایش تورم شود.
تشدید جنگ، نگرانیهایی را در مورد اختلال طولانیمدت در تجارت جهانی از طریق کریدورهای دریایی حیاتی مانند تنگه هرمز و تنگه باب المندب ایجاد کرده است.
غولهای حمل و نقل کانتینری، عملیات خود را از طریق تنگه هرمز در خلیج فارس بین عمان و ایران متوقف کردهاند. پس از حملات مشترک ایالات متحده و اسرائیل به جمهوری اسلامی ایران در این هفته، کشتیهای غولهای حمل و نقل به اطراف دماغه امید نیک، در جنوب آفریقا، تغییر مسیر دادهاند.
سال گذشته روزانه حدود ۱۳ میلیون بشکه نفت، معادل حدود ۳۱ درصد از کل صادرات دریایی نفت خام جهان، از تنگه هرمز عبور کرده است.
قیمت گاز طبیعی اروپا نیز پس از توقف تولید گاز طبیعی مایع در قطر در پی حملات پهپادی ایران، ۲۲ درصد دیگر افزایش یافت. حدود ۲۰ درصد صادرات جهانی گاز طبیعی مایع از کشورهای حوزه خلیج فارس، عمدتاً قطر، تأمین میشود و از همین مسیر عبور میکند.
علاوه بر این، تنگه هرمز برای تجارت جهانی کانتینر ضروری است. بنادر این منطقه مانند جبل علی و خور فکان، قطبهای حمل و نقل هستند که به عنوان نقاط واسطه در شبکههای جهانی عمل میکنند.
تحلیلگران بازار نفت در وال استریت تخمین میزنند که بسته ماندن طولانیمدت تنگه هرمز میتواند قیمت نفت را به ۱۰۰ دلار در هر بشکه برساند و حتی توقف کوتاهمدت عبور نفتکشها نیز موجب جهش قیمت انرژی، افزایش هزینه حملونقل و تأخیرهای گسترده در زنجیره تأمین جهانی خواهد شد.