سازمان حقوق بشر ایران در بیانیهای مفصل و هشدارآمیز، با اشاره به پیامدهای سرکوب خونین خیزش سراسری اخیر، اعلام کرد هزاران نفر از بازداشتشدگان اکنون در معرض خطر جدی صدور و اجرای احکام اعدام، مرگ در اثر شکنجه یا محرومیت درمانی و حتی اعدامهای مخفیانه و کشتار فراقضایی قرار دارند؛ وضعیتی که این سازمان آن را نیازمند «اقدام فوری جامعه جهانی» توصیف کرده است.
این سازمان حقوق بشری تأکید کرده است که دامنه سرکوب تنها به خیابانها محدود نمانده و اکنون نگرانی جدی درباره انتقال موج خشونت از خیابانها به زندانها و بازداشتگاهها وجود دارد.
بیش از ۴۰ هزار بازداشتی در مراکز رسمی و مخفی
بر اساس برآورد اعلامشده در این بیانیه، دستکم بیش از ۴۰ هزار نفر که در ارتباط با اعتراضات سراسری بازداشت شدهاند، هماکنون در زندانها، بازداشتگاهها و مراکز غیررسمی و مخفی تحت کنترل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و وزارت اطلاعات نگهداری میشوند. آمار واقعی، با توجه به فشارها و محدودیتها و تهدیدهای حکومتی در سانسور خبرهای مربوط به بازداشتیها، به احتمال زیاد، بسیار بیشتر از این تعداد است.
به گفته این سازمان، بسیاری از این افراد در شرایطی بهسر میبرند که عملاً هیچ ارتباطی با بیرون ندارند؛ نه امکان تماس با خانواده دارند و نه به وکیل دسترسی دارند و در عین حال خارج از هرگونه نظارت قضایی مؤثر نگهداری میشوند.
در بیانیه تأکید شده است: «بسیاری از بازداشتشدگان در وضعیت قطع کامل هرگونه ارتباط با دنیای خارج و بیخبری مطلق بهسر میبرند، بدون دسترسی به خانواده یا وکیل، و کاملاً خارج از هرگونه نظارت مؤثر قضایی.»
دستور رسمی برای محاکمات شتابزده و مجازاتهای سنگین
سازمان حقوق بشر ایران هشدار داده است که مقامهای ارشد جمهوری اسلامی، از جمله رئیس قوه قضائیه، بهطور علنی دستور برگزاری «محاکمات شتابزده» و اعمال «مجازاتهای شدید» علیه معترضان را صادر کردهاند.
در همین حال، معترضان در رسانههای رسمی حکومت با برچسبهایی چون «تروریست»، «عامل بیگانه» و «محارب» معرفی میشوند؛ اتهامهایی که طبق قوانین جمهوری اسلامی میتواند مستقیماً به صدور حکم اعدام منجر شود.
این سازمان همچنین تأکید کرده است که از نخستین هفتههای اعتراضات، رسانههای حکومتی صدها مورد اعتراف اجباری بازداشتشدگان را پخش کردهاند؛ اعترافاتی که به گفته این نهاد، تحت فشار، شکنجه و تهدید علیه بازداشتشدگان و خانوادههای آنان اخذ شده است.
هشدار درباره ادامه کشتار، اینبار در زندانها
در بخش مهمی از بیانیه، سازمان حقوق بشر ایران هشدار میدهد با توجه به استفاده گسترده و سیستماتیک از نیروی مرگبار علیه معترضان، قطع اینترنت سراسری، و سابقه صدور احکام اعدام مبتنی بر اعترافات اجباری، اکنون خطر انتقال خشونت از خیابانها به داخل زندانها وجود دارد.
این نهاد تأکید میکند بازداشتشدگان اکنون با سه تهدید جدی روبهرو هستند:
۱. مرگ در اثر شکنجه یا محرومیت عامدانه از خدمات درمانی
۲. اعدامهای مخفیانه بدون طی روند قضایی
۳. صدور و اجرای علنی احکام اعدام پس از دادگاههای ناعادلانه برای ایجاد رعب در جامعه
مدیر سازمان: حکومت با «حاکمیت وحشت» بهدنبال بقای خود است
محمود امیریمقدم، مدیر سازمان حقوق بشر ایران، در این بیانیه تصویری تیره از وضعیت کنونی ارائه میدهد و میگوید: «جمهوری اسلامی میکوشد با استقرار حاکمیت وحشت، از شکلگیری موجهای جدید اعتراض جلوگیری کند و به بقای یک نظام بیثبات و متزلزل ادامه دهد.»
او تأکید میکند: «اعدام مؤثرترین ابزار این حکومت برای ایجاد رعب و وحشت در جامعه است.»
امیریمقدم در ادامه هشدار میدهد: «ما بهشدت نگرانیم که کشتار گسترده معترضان در خیابانها، اکنون در داخل زندانها و بازداشتگاهها ادامه یابد.»
او همچنین وضعیت بازداشتشدگان را چنین توصیف میکند: «هزاران معترض بازداشتشده، بیدفاع و در شرایط غیرانسانی، در معرض شکنجه، ناپدیدسازی قهری و خطر فوری اعدام یا قتل پساز دادگاههای نمایشی قرار دارند.»
او خواستار اقدام فوری بینالمللی شده و میگوید: «جامعه جهانی براساس مسئولیت حقوقی و اخلاقی خود موظف است که فوراً برای حفاظت از جان آنان اقدام کند.»
گزارشهایی از اعدامهای مخفیانه
در بیانیه به نمونهای اشاره شده که در آن خانواده یک زندانی به رسانهها گفتهاند او بهطور مخفیانه در زندان مشهد اعدام شده است؛ موضوعی که مقامهای قضایی آن را تکذیب کردهاند، اما نام این فرد بعدها در فهرست رسمی جانباختگان اعتراضات دیده شده است.
همچنین این سازمان اعلام کرده گزارشهای معتبری درباره اعدام مخفیانه شماری از معترضان در چند زندان دریافت کرده، هرچند این موارد هنوز در حال بررسی مستقل هستند.
صدها نفر در معرض اتهامهای منجر به اعدام
طبق اطلاعات گردآوریشده، صدها نفر از بازداشتشدگان با اتهامهایی روبهرو هستند که میتواند حکم اعدام بهدنبال داشته باشد.
با این حال، به دلیل فقدان شفافیت قضایی، مشخص نیست شمار واقعی افرادی که تاکنون متهم یا محکوم شدهاند چه تعداد است.
همزمان گزارش شده در موارد متعددی خانوادهها بدون صدور حکم رسمی، بهصورت شفاهی از احتمال صدور حکم اعدام برای نزدیکانشان مطلع شدهاند و برای سکوت نیز تحت فشار قرار گرفتهاند.
اعترافات تلویزیونی پیش از دادگاه
در چندین پرونده، از جمله محمد عباسی، سعید زارع، شروین باقریان، سبحان اسماعیلدوست و چند متهم دیگر، رسانههای حکومتی پیش از برگزاری دادگاه اقدام به پخش اعترافات تلویزیونی کردهاند.
در یکی از این ویدیوها، نوجوانی ۱۷ ساله پس از اطلاع از اتهام «محاربه» با گریه میگوید: «تو رو خدا آقا! اعدام نه!...»
سازمان حقوق بشر ایران با اشاره به بسیاری از این موارد میگوید این الگو در گذشته نیز بارها مقدمه اجرای احکام اعدام بوده است.
سلب حق انتخاب وکیل و فشار بر وکلای مدافع
در ادامه بیانیه تأکید شده است با امنیتی اعلام شدن پروندهها، متهمان از حق انتخاب آزادانه وکیل محروم میشوند و تنها میتوانند از وکلای مورد تأیید حکومت استفاده کنند.
همزمان، گزارشها حاکی از بازداشت یا احضار دستکم ۹ وکیل مدافع در شهرهای مختلف است که در پروندههای مرتبط با اعتراضات فعالیت داشتهاند.
هشدار پایانی: خطر یک فاجعه در سکوت زندانها
سازمان حقوق بشر ایران در پایان تأکید میکند وضعیت کنونی «اضطراری» است و در صورت بیتوجهی جامعه جهانی، ممکن است موج کشتار این بار در پشت دیوارهای زندانها و دور از چشم افکار عمومی تکرار شود.
این سازمان هشدار داده است که هزاران زندانی اکنون در شرایطی قرار دارند که هر لحظه ممکن است با احکام مرگ، شکنجه یا اعدامهای مخفیانه مواجه شوند.