همزمان با ادامه اعتراضات سراسری در ایران، گزارشها از چند استان حاکی از تشدید سرکوب خونین و کشتهشدن شماری از معترضان است. در استانهای ایلام و قم، منابع مختلف از تلفات انسانی در جریان سرکوب تجمعات خبر میدهند؛ رخدادهایی که همزمان با گسترش اعتراضات در شهرهای بزرگ و کوچک کشور روی داده است.
بر اساس گزارشها در جریان تجمعات اعتراضی در شهرستان ملکشاهی در استان ایلام، شماری از معترضان بر اثر تیراندازی مستقیم نیروهای حکومتی جان خود را از دست دادهاند.
تصاویر و گزارشهای منتشرشده نشان میدهد گروهی از شهروندان در این شهرستان تجمع اعتراضی برگزار کردهاند و نیروهای سرکوب با برخوردی خشونتآمیز به این تجمع واکنش نشان دادهاند. گزارشهای تأییدنشده از کشتهشدن دستکم هشت نفر در این رویدادها حکایت دارد.
در مقابل، رسانههای نزدیک به سپاه پاسداران آمار متفاوتی ارائه کردهاند. بر اساس این گزارشها، دستکم سه نفر در ملکشاهی کشته و تعدادی دیگر زخمی شدهاند. آمار و ارقام ارائه شده توسط رسانههای حکومتی همواره مورد شک و تردید شدید بوده است.
در قم نیز مقامهای استانی کشتهشدن دو نفر را در جریان اعتراضات تأیید کردهاند. هویت هیچیک از کشتهشدگان بهطور رسمی اعلام نشده است.
این اظهارات در حالی مطرح شده که ساعاتی پیش از آن، ویدئویی از قم منتشر شد که پیکر بیجان مردی را با دست بهشدت آسیبدیده در خیابان نشان میداد. ویدیوهای دیگری نیز در همان شب منتشر شد که در آنها معترضان از کشتهشدن شهروند دیگری در قم خبر میدادند.
این تحولات در حالی رخ میدهد که در ادامه موج اعتراضات، شامگاه جمعه و روز شنبه تجمعها و حرکتهای اعتراضی در شمار زیادی از شهرهای ایران گسترش یافت و معترضان با وجود برخوردهای امنیتی، به حضور خود در خیابانها ادامه دادند.
در تهران، اعتراضات شامگاه جمعه در نقاط و محلههای مختلف ادامه داشت و شهروندان شعارهایی با مضامین ضدحکومتی و سرنگونیطلبانه سر دادند. در محدوده هفتحوض، نیروهای امنیتی بهطور مستقیم به سمت معترضان تیراندازی کردند. همچنین گزارشهایی از تیراندازی نیروهای سرکوب به سوی مردم در دیگر نقاط پایتخت منتشر شده است.
در مشهد، گروهی از شهروندان روز شنبه ۱۳ دیماه با حضور در خیابانها شعارهایی با مضامین ضدحکومتی سر دادند.
در کرمانشاه نیز معترضان روز شنبه در برابر نیروهای امنیتی ایستادگی کردند و تلاش مأموران برای متفرقکردن تجمع با مقاومت شهروندان مواجه شد. در استان ایلام، شهروندان شهرستان ملکشاهی در همان روز با برگزاری تجمع اعتراضی، نارضایتی خود را از وضعیت موجود ابراز کردند.
در کازرون، معترضان روز شنبه با برگزاری تجمع اعتراضی، شعارهایی با مضامین اعتراضی و ضدحکومتی سر دادند. در خرمآباد نیز شامگاه جمعه، پس از آنکه نیروهای امنیتی اقدام به تیراندازی برای متفرقکردن جمعیت کردند، شماری از معترضان به سمت مأموران یورش بردند و فضای شهر برای ساعاتی ملتهب شد.
در استان البرز، شهر فردیس شاهد اعتراضات شامگاه جمعه بود و معترضان در برابر نیروهای امنیتی مقاومت کردند. در گوهردشت کرج نیز تجمعکنندگان با سر دادن شعارهایی با محتوای اعتراضی، مخالفت خود با حاکمیت را اعلام کردند.
در اصفهان، شامگاه جمعه معترضان بر روی سیوسهپل تجمع کردند و شعارهایی با مضامین صریح ضدحکومتی سر دادند. در قزوین نیز شهروندان معترض با برگزاری تجمع اعتراضی، نارضایتی خود را از وضعیت سیاسی کشور ابراز کردند. گزارشهایی مشابه از تیراندازی نیروهای امنیتی به سمت معترضان در فارسان نیز منتشر شده است.
همزمان با این اعتراضات، مراسم خاکسپاری احد ابراهیمی، از جانباختگان اعتراضات مردمی، روز شنبه ۱۳ دیماه در نورآباد استان لرستان برگزار شد. او شامگاه ۱۱ دی در جریان سرکوب اعتراضات، بر اثر تیراندازی مستقیم نیروهای حکومتی جان خود را از دست داد. برگزاری این مراسم نیز با فضای اندوه و خشم عمومی همراه بود.
در پی گسترش اعتراضات سراسری، واکنشها و موضعگیریهای متعددی از سوی فعالان مدنی، تشکلهای صنفی، دانشجویان و نهادهای مستقل در داخل ایران منتشر شده است؛ واکنشهایی که همگی بر حمایت از مطالبات معترضان و انتقاد از سرکوب حکومتی تأکید دارند.
در یکی از این موضعگیریها، ۱۷ فعال مدنی و سیاسی با انتشار بیانیهای خطاب به نیروهای انتظامی و امنیتی، بر ضرورت پایبندی این نیروها به «مسئولیت واقعی خود ـ حفاظت از جان و امنیت مردم ایران» تأکید کردهاند. امضاکنندگان این بیانیه، از جمله چهرههایی چون ابوالفضل قدیانی، نرگس محمدی، جعفر پناهی، سعید مدنی، صدیقه وسمقی و محمد رسولاف، خواستار خودداری نیروهای امنیتی از «اجرای فرمان سرکوب» شده و هشدار دادهاند که مشارکت در سرکوب مردم «جنایتی است که در حافظه تاریخی این سرزمین ثبت خواهد شد.» در این بیانیه همچنین تأکید شده که جنبش اعتراضی کنونی، تداوم مقاومت مدنی مردم ایران و بیانگر اراده ملی برای کنارزدن نظام حاکم است.
همزمان، بیانیه مشترکی از سوی شماری از تشکلهای مستقل منتشر شده که در آن از اعتراضات سراسری اقشار مختلف مردم حمایت شده است. در این بیانیه، اعتراضات بازتاب «وضعیت بهشدت بحرانی زندگی تودهها» توصیف شده و گسترش فقر، تورم افسارگسیخته و نابرابریهای غیرقابل تحمل از عوامل اصلی خشم عمومی دانسته شده است. امضاکنندگان تأکید کردهاند که با گذشت زمان، اقشار مختلف جامعه از کارگران و معلمان گرفته تا زنان، جوانان و زحمتکشان شهری و روستایی به این جمعبندی رسیدهاند که تحت حاکمیت جمهوری اسلامی نه رفاه اجتماعی دستیافتنی است و نه آیندهای روشن قابل تصور.
در بخش دیگری از این بیانیه، سیاستها و عملکرد حاکمیت عامل اصلی تشدید بحرانها معرفی شده و آمده است که حکومت هر مطالبهای را تهدیدی علیه بقای خود تلقی میکند و به همین دلیل حتی ابتداییترین خواستهها را با سرکوب، بازداشت و کشتار پاسخ میدهد.
در دانشگاهها نیز واکنشهایی در حمایت از اعتراضات شکل گرفته است. دانشجویان آزادیخواه دانشگاه هنر با صدور بیانیهای اعلام کردهاند که از اعتراضات بهحق مردم حمایت میکنند و در کنار بازاریان معترض، خانوادهها و دانشجویان سراسر کشور، در برابر استبداد و بیعدالتی میایستند. این دانشجویان در پیام خود خطاب به حکومت تأکید کردهاند که موضع آنان روشن و قاطع است و هیچ مجالی برای سازش با وضع موجود نمیبینند.
از سوی دیگر، شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران نیز با انتشار بیانیهای مفصل، حمایت خود را از اعتراضات مردمی اعلام کرده است. در این بیانیه آمده است آنچه امروز در خیابانها و محلههای ایران جریان دارد، فریاد خشم و رنج مردمی است که سالها زیر فشار فقر، تبعیض، تحقیر و بیعدالتی قرار داشتهاند و مطالباتشان بیپاسخ مانده است. این شورا تأکید کرده که اعتراضات کنونی نه محصول اتاقهای فکر سیاسی است و نه پروژه یک جریان خاص، بلکه صدای مردمی است که دیگر چیزی برای از دست دادن ندارند.
فرهنگیان همچنین با اشاره به تورم افسارگسیخته، سقوط قدرت خرید، نابودی آموزش و درمان و گسترش فقر، این وضعیت را نتیجه مستقیم سیاستهایی دانستهاند که بهجای منافع مردم، علیه آنان اتخاذ شده است. در این بیانیه تأکید شده که اعتراض، حق مسلم مردم است و پاسخ به این حق نباید سرکوب، زندان و خشونت باشد، چرا که خشونت نهتنها بحران را حل نمیکند، بلکه آن را عمیقتر و غیرقابل کنترلتر میسازد.
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران همچنین خطاب به نیروهای نظامی، انتظامی و امنیتی یادآور شده است که این نیروها برخاسته از دل جامعهاند و ایستادن در برابر مردم، ایستادن در برابر آینده خود و فرزندانشان است. این شورا اعلام کرده که در کنار مردم ایستاده و خواهد ایستاد؛ نه برای سهمخواهی یا قدرت، بلکه برای کرامت انسانی، عدالت اجتماعی و آیندهای عاری از ترس و فقر.