چین در سی و ششمین سالگرد کشتار میدان تیانآنمن تدابیر امنیتی را در پکن و هنگکنگ تشدید کرد. حکومت کمونیستی این کشور تلاش داشت مانع از برگزاری هرگونه مراسم یادبود، حتی بهصورت پراکنده، شود.
رسانههای غربی مستقر در پکن روز چهارشنبه از حضور پررنگتر نیروهای پلیس در ایستهای بازرسی اطراف میدان تیانآنمن خبر دادند؛ جایی که بهطور معمول نیز تحت تدابیر شدید امنیتی قرار دارد.
دولت چین از سالها پیش برگزاری هرگونه یادبود عمومی یا اینترنتی از واقعه ۴ ژوئن ۱۹۸۹ را ممنوع کرده است؛ روزی که نیروهای امنیتی این کشور برای سرکوب اعتراضات مسالمتآمیز دانشجویان و کارگران خواهان اصلاحات دموکراتیک، به میدان تیانآنمن یورش بردند.
به نقل از رسانهها و گروههای حقوق بشری، در آن روز صدها و شاید هزاران معترض کشته شدند. دولت چین هرگز آماری رسمی از شمار جانباختگان منتشر نکرده است.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، روز سهشنبه در بیانیهای اعلام کرد:
«با وجود تلاشهای پکن برای سانسور اطلاعات، جهان هرگز این سرکوب بیرحمانه را فراموش نخواهد کرد.»
روبیو افزود: «امروز ما شجاعت مردمی را گرامی میداریم که برای تحقق آزادیهای اساسی خود کشته شدند، و همچنین آنهایی که همچنان به دلیل تلاش برای دستیابی به عدالت و پاسخگویی، در معرض آزار قرار دارند. شجاعت آنها در برابر خطر قطعی، یادآور این است که اصول آزادی، دموکراسی و خودمختاری، صرفاً اصول آمریکایی نیستند، بلکه اصول انسانیاند که حزب کمونیست چین نمیتواند آنها را پاک کند.»
لین جیان، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، روز چهارشنبه در واکنش به سخنان روبیو، وی را به «دخالت جدی در امور داخلی چین» متهم کرد و گفت پکن به طور رسمی به ایالات متحده اعتراض کرده است.
سفارتخانههای کانادا و آلمان در پکن با نمایش شمع بر روی صفحهنمایشهای بزرگ خارجی ساختمانهای خود، این سالگرد را گرامی داشتند. مقامات چینی با قرار دادن یک لیفتراک در برابر سفارت کانادا و یک اتوبوس در برابر سفارت آلمان تلاش کردند این صفحهنمایشها را بپوشانند.
در منطقه ویژه اداری هنگکنگ، که پیشتر محل برگزاری بزرگترین مراسم سالانه یادبود تیانآنمن بود، نیز تدابیر امنیتی افزایش یافت. پس از آخرین مراسم در ۴ ژوئن ۲۰۲۰، دولت چین با اعمال قانون امنیت ملی، عملاً هرگونه گردهمایی در این رابطه را ممنوع کرد.
گزارش رسانههای غربی حاکی است که پلیس هنگکنگ چندین نفر را در اطراف پارک ویکتوریا به دلیل پوشیدن لباس خاص، در دست داشتن گل یا انجام حرکات نمادین، مورد بازجویی و بازداشت قرار داده است. دولت هنگکنگ هرگونه اقدام را که از نظر پکن «مشکل آفرین» تلقی شود، ممنوع کرده است.
تنها مراسم یادبود گسترده در این سالگرد، در تایوان، جزیرهای با دولت منتخب دموکراتیک که پکن آن را «استان جداشده» میداند، برگزار شد. چند صد نفر در میدان آزادی تایپه گرد هم آمدند.
لای چینگ-ته، رئیسجمهور تایوان، در پستی در فیسبوک نوشت: «دولتهای استبدادی اغلب سکوت و فراموشی تاریخ را انتخاب میکنند، در حالی که جوامع دموکراتیک حقیقت را حفظ میکنند و یاد کسانی را که برای آرمانهای حقوق بشر و رؤیاهایشان تلاش کردند، زنده نگه میدارند.»
در همین حال، گروه مادران تیانآنمن که نماینده خانوادههای قربانیان این کشتار است، بیانیه سالانه خود را بهصورت آنلاین منتشر کرد و خواستار پاسخگویی و پرداخت غرامت از سوی دولت چین شد.