لینکهای قابل دسترسی

خبر فوری
چهارشنبه ۲۹ آبان ۱۳۹۸ ایران ۰۰:۳۱

کادوس

صحبت های روز یکشنبه آیت الله علی خامنه ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، اهمیت دارد. رسانه های خارجی معمولا سخنان ایشان را جدی می گیرند چون حرف اول و آخر در مساله هسته ای را او می زند اما اینبار در بین صحبت های آقای خامنه ای، نکته هایی ست که می توان گفت نشانه های جدیدی برای به سرانجام رسیدن مذاکرات است.

به نظر من یکی از مهمترین بخش های سخنرانی آقای خامنه ای مشابهت تاریخی این مذاکرات با قبول قطعنامه پایان جنگ عراق و ایران است.

آقای خامنه ای در بخشی از سخنانش درباره اینکه عملکرد جمهوری اسلامی «همواره مستدل و منطقی» بوده، مثالی مهم زده است. او گفته یکی از نمونه های این عملکرد «مستدل و منطقی»، قطعنامه است:

«ما در جنگ تحمیلی، منطق را مبنای کار خودمان قرار دادیم؛ در قبول قطعنامه، منطقی عمل کردیم»

پذیرش قطعنامه، همانطور که آیت الله روح الله خمینی گفت، به «جام زهر» تعبیر شد و بر عکس این گفته آقای خامنه ای چندان هم راحت به دست نیامد. کمی بعد از عملیات کربلای پنج درسال ۱۳۶۵، که حداقل ۶۵ هزار نفر از نیروهای ایران و ۲۰ هزار عراقی در این عملیات کشته شدند، قطعنامه ۵۹۸ سازمان ملل در تیرماه سال ۱۳۶۶ صادر شد. عراق این پیشنهاد را سریع پذیرفت اما جمهوری اسلامی یکسالی از پذیرش آن خودداری کرد. وقتی هم آن را پذیرفت، آقای خمینی پذیرش قطعنامه را «سر کشیدن جام زهر» نامید.

آیت الله خامنه ای یک سخنران حرفه ای ست. ۳۶ سال پیش به واسطه همین توانایی اش در سخنرانی بود که به پیشنهاد اکبر هاشمی رفسنجانی، از سوی رهبر انقلاب ایران به سمت امام جمعه موقت تهران منصوب شد تا در نهایت طی ده سال به عالی ترین مقام در ایران تبدیل شود؛ بنابراین می توان تصور کرد که این مثال در سخنان آقای خامنه ای بی دلیل نیامده است.

به نظر من، رهبر جمهوری اسلامی ایران به حامیان اش پیام می دهد که او حاضر است در موضوع برنامه مناقشه برانگیز هسته ای ایران، عقب نشینی کند.

برنامه هسته ای ایران با جنگ هشت ساله قابل مقایسه نیست. جنگ رویداد سنگینی برای ایران بود. صد ها هزار جان باختند، شهرها تخریب شدند و خسارت زیادی به صنعت و اقتصاد کشور وارد شد. در کنار این هزینه، همه تلاش برای حفظ کشور بود. امری که در نهایت ایران موفق به آن شد. بخصوص که در تاریخ معاصر ایران، با هر جنگی، قطعه ای از ایران جدا شده بود.

اما در برنامه هسته ای چطور؟ ظاهرا جز چند دانشمند هسته ای، و چند نفر که به خاطر جاسوسی کشته شده اند، کسی قربانی این برنامه نشده است. اما خسارات آن کم نبوده است. ایران که ظرفیت فروش دو میلیون بشکه نفت ۱۵۰ دلاری در سالهای اخیر را داشت، بخاطر شدت تحریم ها توانست روزی یک میلیون بشکه را بفروشد که پول آن نیز از سوی خریداران به بهانه تحریم بلوکه شد.

ایران در یکسال اخیر بخاطر بخشی از توافق پذیرفته که از برنامه هسته ای ماجرا جویانه خود عقب بنشیند. همین امروز آقای خامنه ای گفته که «ایران برای رسیدن به توافق، توسعه ماشین‌های غنی‌سازی، تولید اورانیوم ۲۰ درصد، کارخانه اراک و فوردو را فعلا متوقف کرده، بنابراین طرف ایرانی منطقی عمل کرده اما طرف مقابل باج‌خواهی می‌کند».

اگر هم دستآوردی بوده، حال آنقدر شرایط برای ایران سخت شده، که پذیرفته عقب نشینی کند چون عواقب آن خطرناک تر است. همین دو هفته پیش بود که موسسه سرمایه‌گذاری بین‌المللی (IIF) نوشت که آینده اقتصاد ایران به توافق اتمی گره خورده؛ در صورت توافق، اقتصاد دوره‌ی شکوفایی را آغاز می کند و اگر توافقی رخ ندهد، کشتی شکسته اقتصاد ایران غرق خواهد شد.

آیت الله خامنه ای نمی خواهد کشتی غرق شود. به همین دلیل امروز صراحتا «توقف فعالیت های اتمی ایران» را «منطقی» نامید. بقول «رضا حقیقت نژاد»، همکار روزنامه نگارم در ترکیه، این یعنی اینکه اگر غرب امتیازهای لازم را بدهد، آیت الله خامنه ای «آماده پذیرش توافق بزرگ» است.

حالا اسم این توافق و پذیرش هر چه باشد، جام زهر و یا عقب نشینی. مهم این است که اگر این توافق حاصل شود، مردم ایران کمی نفس می کشند و اتصال شان به جامعه جهانی بهبود پیدا می کند. مهم این است.

Jason Rezaian

بعد از شش ماه بلاتکلیفی، اعلام شده که بزودی به پرونده «جیسون رضائیان» خبرنگار آمریکایی- ایرانی واشنگتن پست در تهران رسیدگی می شود. ظاهرا باید از این خبر خوشحال شد بخصوص که بعد از شش ماه بی خبری، این خبر می تواند در نهایت، پایانی بر کابوس هر روز این روزنامه نگار شود. اما نشانه هایی وجود دارد که بر نگرانی ها می افزاید:

۱. وعده رسیدگی قضایی، به تنهایی خبر خوبی نیست. بخصوص که بعد از ماهها بی اعتنایی به قوانین جمهوری اسلامی ایران این خبر منتشر شود. بگذارید توضیح دهم. شش ماهی که آقای «رضائیان» بازداشت بود، این رویه بر خلاف قوانین جاری ایران است.

اصل ۳۲ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران: هیچ‌کس را نمی‌توان دستگیر کرد مگر به حکم و ترتیبی که قانون معین می‌کند. در صورت بازداشت، موضوع اتهام باید با ذکر دلایل بلافاصله کتباً به متهم ابلاغ و تفهیم شود و حداکثر ظرف مدت بیست و چهار ساعت پرونده مقدماتی به مراجع صالحه قضایی ارسال و مقدمات محاکمه، در اسرع وقت فراهم گردد.

در همه گزارش ها درباره جیسون می خوانیم که او تفهیم اتهام نشده و تنها دو هفته پیش اعلام شد پرونده او به دادگاه انقلاب ارسال شده است. یعنی اصل ۳۲ قانون اساسی درباره جیسون رضائیان عمل نشده است.

۲. دادگاه انقلاب. ارسال پرونده به این دادگاه هم خبر خوبی نیست. دادگاه انقلاب چنانکه از نامش پیداست بعد از پیروزی انقلاب تشکیل شد تا به قولی، به جرایم عوامل رژیم قبل از انقلاب بپردازد اما با تایید آیت الله خمینی تا امروز – بعد سی و شش سال- مانده است.

در حال حاضر دادگاه انقلاب دو نوع جرایم را رسیدگی می کند. جرایم مربوط به مواد مخدر و اتهامات سیاسی-امنیتی. در سالهای اخیر مسوولان قضایی ایران به بهانه عدم وجود لایحه جرم سیاسی، پرونده منتقدان و مخالفان سیاسی را در دادگاه انقلاب طرح می کنند که اغلب با احکام طولانی و بی سابقه ای همراه می شوند.

بنابراین ارسال پرونده جیسون رضائیان به دادگاه انقلاب هم خبر خوبی نیست.

۳. محاکمه جیسون رضائیان باید در دادگاه علنی باشد و با حضور هیات منصفه. وقتی پرونده او به دادگاه حکومتی می رود، باید نگران بود.

اصل ۱۶۵ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران: رسیدگی به جرائم سیاسی و مطبوعاتی علنی است و با حضور هیأت منصفه در محاکم دادگستری صورت می‌گیرد.

جیسون رضائیان یک روزنامه نگار سرشناس است و قاعدتا باید جرم او در دادگاهی باشد که دو مولفه بالا حضور داشته باشد یعنی اینکه هم علنی باشد و هم با حضور هیات منصفه.

وقتی قوه قضاییه ایران این تشریفات قضاییه منطبق با قانون اساسی خود را اجرا نمی کند، باید نگران بود.

۴. قاضی پرونده جیسون رضائیان، ابوالقاسم صلواتی است. آقای صلواتی چندی پیش از سوی روزنامه گاردین به عنوان یکی از شش قاضی ضد آزادی بیان نامیده شد. چرا؟ به خاطر احکام سنگینی که این قاضی در پنج سال اخیر صادر کرده است. آقای صلواتی قاضی معترضان به انتخابات سال ۸۸ است که حتما جلسات دادگاه آن را از تلویزیون دولتی ایران دیده اید.

آقای صلواتی تا کنون ده ها روزنامه نگار و منتقد سرشناس ایرانی را به زندان های طولانی مدت محکوم کرده است. از احمد زیدآبادی و مسعود باستانی گرفته تا بهمن احمدی امویی و سعید متین پور. همه آنها به حکم این قاضی دادگاه انقلاب به زندان های طولانی مواجه شده اند.

آیا چنین سرنوشتی در انتظار جیسون است؟

۵. چهارسال پیش برای موضوعی با خانم نسرین ستوده، وکیل دادگستری مصاحبه می کردم. آخرین وضعیت موکل اش را می گفت و اینکه با آنها به بدترین وجه رفتار شده است.
بعد از مصاحبه، گفتم خانم ستوده به نظرم رسید کاملا نگرانید. گفت آقای سیگارچی، برای موکلانم ناراحتم. قضات می دانند که من پیگیر کار آنها هستم و طبیعی است اگر با آنها بد رفتاری کنند، به گوش رسانه ها می رسانم. اگر با اینها که خبرشان به بیرون درز می کند اینطور رفتار می کنند، با آن خبرنگاران و روزنامه نگارانی که کسی را ندارند، در راهروهای زندان چطور رفتار می کنند.

حالا حکایت جیسون رضائیان است. جیسون شهروند آمریکاست و رسانه های جهان خبرهای او را دنبال می کنند. اگر با جیسون اینطور بی قانون و رابطه برخورد می کنند، وای به حال آدم های کمتر شناخته شده...

بارگذاری بیشتر

XS
SM
MD
LG