This Nov. 11, 2009 photo shows Iranian legendary singer Mohammad Reza Shajarian, wipes his face as he performs in a ceremony…

سرانجام پس از چندین بار انتشار اخبار متناقض، درگذشت محمد شجریان چهره نامدار فرهنگ و هنر ایران اعلام شد.

همایون شجریان فرزند این استاد بزرگ موسیقی ایران روز پنجشنبه ۱۷ مهر ۱۳۹۹ تایید کرد که محمدرضا شجریان در بیمارستان جم تهران در ۸۰ سالگی درگذشت.

محمدرضا شجریان، در سال ۱۳۱۹ در مشهد متولد شد.

پدرش، از قاریان قرآن بود و آنطور که خود در مصاحبه‌هایش اشاره کرده است تمایلی به موسیقی نداشت و آن را «حرام» می دانست.

ابداع چندین ساز و استفاده مناسب از اشعار فارسی در بزنگاه‌های تاریخی، توانست نام شجریان را نه تنها به عنوان استاد آواز که به عنوان یک مبتکر در عرصه موسیقی سنتی ثبت کند.

از آثار ماندگار او می توان به تصنیف «مرغ سحر» اشاره کرد که چندی پیش اجرای متفاوتی از آن در کنار انوشیروان روحانی برای مؤسسه محک در کالیفرنیا در فضای مجازی منتشر شد.

 

 

پس از انتخابات بحث برانگیز ریاست جمهوری ایران در سال ۸۸ ، محمد رضا شجریان در کنار معترضان به نتایج انتخابات که محمود احمدی نژاد آنها را «خس و خاشاک» خواند ایستاد و گفت «صدای من صدای خس و خاشاک است.»

آقای شجریان ترانه‌ «تفنگت را زمین بگذار» را در حمایت از معترضان خواند و از جمهوری اسلامی خواست به معترضان شلیک نکند.

همچنین او از رادیو و تلویزیون حکومتی ایران خواست تا به جز «ربنا» آثارش را پخش نکنند. اما این دعای مخصوص ماه رمضان  ازهمان زمان از صدا و سیما پخش نشد. محمدرضا شجریان در این مورد به روزنامه ایران گفته بود: «ربنا متعلق به من هم نیست. متعلق به مردم است. جزو زندگی و عواطف مردم است و هیچکس حق ندارد آن را از مردم بگیرد. من که صاحب این اثر هستم و در واقع آن را خلق کردم هم می‌گویم متعلق به مردم است. من ربنا را هرگز از مردم دریغ نکردم. حالا اگر اقتضای سیاست است که صدای من را به هیچ صورتی پخش نکنند، خودشان می‌دانند ولی دروغ نگویند که ربنا را من نگذاشته ام پخش کنند.»

 

تجلیل از محمدرضا شجریان در خارج از ایران

در طول این سالها ، اجازه برگزاری کنسرت به محمدرضا شجریان داده نشد و جز مواردی معدود، صدایش از رسانه های داخلی شنیده نشد. درواقع در خارج از ایران، قدر استاد آواز ایران را بیشتر دانسته اند.

در چهل و ششمین دوره اعطای جوایز موسیقی گرمی آمریکا (سال ۲۰۰۳ میلادی)، آلبوم «بی تو به سر نمی شود» و در چهل و هشتمین دوره اهدای جوایز گرمی (سال ۲۰۰۵ میلادی) ، آلبوم «فریاد» آقای شجریان در بخش «بهترین آلبوم سنتی جهان» نامزد دریافت این جایزه معتبر شدند.

در سال ۲۱۱، رادیوی عمومی ملی آمریکا (اِن پی آر) نام محمدرضا شجریان را در فهرست «پنجاه صدای برتر جهان» قرار داد.

در سال ۲۰۱۴ میلادی،نشان «شوالیه هنر و ادبیات» فرانسه در اقامتگاه سفیر فرانسه در تهرانبه محمدرضا شجریان اعطاء شد.

آقای شجریان در بخشی از پیامی که به این مناسبت منتشر کرد گفت: «من کوشش کردم تا موسیقی ایرانی را حفظ کنم، به تمام و کمال آن خدشه ای وارد نکنم، حرمت اش را بدارم و اگر می توانم چیزکی به غنایش اضافه کنم، تا دیگرانی شاید،آن را متحول کنند و از آن چیزی کامل تر بسازند.»

بنیاد بین المللی «آقاخان» نیز چندی پیش با اهدای جایزه ویژه ای به محمدرضا شجریان، از استاد آواز ایران قدردانی کرد.

این جایزه عالی ترین نشان افتخاری بنیاد آقاخان در حوزه موسیقی است که به پاس سالها حضور درخشان در عرصه موسیقی و دستاوردهای ارزنده هنری به محمدرضا شجریان اهدا می شود.

در بیانیه ای که در تارنمای این بنیاد منتشر شد، استاد آواز ایران به دلیل اثرگذاری ماندگار بر میراث موسیقیایی جامعه بشری، مهارت یکتای هنری و تأثیر مداوم بر لایه های اجتماعی شایسته دریافت این جایزه معرفی شده است.

 

ابتلا به سرطان

محمدرضا شجریان به مناسبت نوروز سال ۱۳۹۵ ویدئویی در فیس بوکش منتشر کرد و گفت سالهاست با میهمان ۱۵ ساله‌ای آشناست و به دستور او موهایش را کوتاه کرده و منتظر است تا با او به تفاهمی برسد. 

از زمان ابتلا به سرطان، محمدرضا شجریان در انظار عمومی دیده نشد و هوادارانش تنها از طریق صفحات اعضای خانواده آقای شجریان در شبکه های اجتماعی پیگیر حالش بودند .

چندین بار نیز خبر مرگ او به دروغ منتشر شد که باعث رنجش خانواده و هواداران شد و هر بار بستری شدن شجریان در بیمارستان باعث نگرانی و هجوم هواداران به بیمارستان محل بستری‌اش می‌شد.